Να ένα θαύμα!

Την πιο πάνω φωτογραφία την έβγαλα σήμερα το μεσημέρι στα Κιούρκα με το κινητό μου. Στην κάτω δεξιά γωνία μπορείτε να δείτε ημερομηνία και ώρα.



Αν κάποιος συγγραφέας επιστημονικής φαντασίας είχε γράψει πριν είκοσι χρόνια πως με ένα τηλέφωνο βάρους 99 γραμμαρίων θα μιλούσα (από παντού), θα έστελνα γραπτά μηνύματα, θα φωτογράφιζα, θα τραβούσα μικρά βίντεο, και θα μπορούσα να τα στείλω όπου γης...




...πως θα αποθήκευα 488 καρτέλλες με 910 τηλέφωνα, διευθύνσεις, email, όλα μου τα ραντεβού, όλες μου τις σημειώσεις (από τραπεζικούς λογαριασμούς μέχρι περιλήψεις κειμένων)...



..ότι θα άκουγα ραδιόφωνο με άριστη λήψη κι ότι με μία κάρτα μνήμης 2GB θα είχα και ένα walkman με αρκετές εκατοντάδες τραγούδια σε ΜΡ3...



...ότι αυτό το μηχανάκι θα με ξυπνούσε το πρωί, θα μου θύμιζε τα ραντεβού μου, θα αναγνώριζε τις κλήσεις μου και θα έπαιρνε την αλληλογραφία μου...



...ότι θα συνδεόταν στο Google και θα έλυνε πολλές απορίες μου, θα μάθαινε τα νέα από το BBC mobile news, θα έπαιζε ωραία τρισδιάστατα παιχνίδια...



...θα έκανε βιντεοκλήσεις, θα έδειχνε ζωντανή τηλεόραση (π. χ. το ματς στις κρίσιμες φάσεις) και θα τσεκάριζε τους τραπεζικούς μου λογαριασμούς...


...θα του έλεγα ότι έχει καταπιεί πολύ LSD ή μεσκαλίνη (οι ντρόγκες της εποχής) κι ότι πρέπει να πάει να κοιταχτεί!

Υ. Γ. Τώρα θυμήθηκα ότι είχα παραλείψει και άλλες χρήσεις του κινητού μου: κάνει τους μαθηματικούς μου υπολογισμούς, έχει μετατροπέα μονάδων βάρους, μήκους, όγκου, θερμοκρασίας, αποστάσεων και εμβαδών, βρίσκει την ώρα σε όλες τις πόλεις της γης, κρυπτογραφεί τα PIN μου και μετατρέπει τις αξίες νομισμάτων.

Κι επειδή μερικοί τεχνόφοβοι "απογοητεύτηκαν" γιατί ονόμασα θαύμα ένα τεχνολογικό αντικείμενο - τους πληροφορώ ότι το θαύμα υπάρχει στην ευφυία, την φαντασία και την δημιουργικότητα των ανθρώπων που το έφτιαξαν!


Όλες οι φωτογραφίες σε αυτό το post έχουν τραβηχτεί με κινητό.

Τα όρια της σάτιρας

Πολύ με προβλημάτισε (και μου κόστισε ύπνο) η διχογνωμία των σχολιαστών γύρω από το κείμενο του «Σαλτάρω...» με τίτλο «Η Είσοδος του Ιησού στα Ιεροσόλυμα».

Το κείμενο είναι σαφώς μία σατιρική παρωδία. Χοντρή σάτιρα, με αισχρολογίες και ασεβέστατη. Αλλά σάτιρα.

Έπρεπε να την σβήσω;

Ξαναγυρίζουμε στο δίλημμα των σκίτσων του Μωάμεθ;

Ας σκεφθούμε μία στιγμή τι είναι σάτιρα.

• Είναι μία επίθεση σε κάποιο κατεστημένο. Δεν σατιρίζεις τον φτωχό, τον περιθωριακό και τον αδύναμο. Σατιρίζεις την εξουσία, τις επικρατούσες ιδέες, την βλακεία και την αναισθησία.

• Είναι μία επίθεση που μαστιγώνει, γδέρνει, πονάει. Αν απλώς σε διασκεδάζει, δεν είναι σάτιρα – είναι ευθυμογράφημα. Στην πρώτη σάτιρα της ιστορίας, ο Αρχίλοχος τόσο σκληρά σατίρισε τον Λυκάμβη και τις κόρες του, που αυτοκτόνησαν. Κρεμάστηκαν! Ο Ιππώναξ, με την σάτιρά του, ανάγκασε τους γλύπτες που του έφτιαξαν ανδριάντα, να ακολουθήσουν τον ίδιο δρόμο. (Όπως βλέπουμε, από την αρχή η σάτιρα δεν ήταν αναίμακτη).

• Δεν έχει ιερό ούτε όσιο. Συνήθως – όχι πάντα – είναι αθυρόστομη και βωμολοχική. Ο Αριστοφάνης βωμολοχεί ασύστολα – ο Ροΐδης θίγει και αυτός τα ιερά αλλά με κομψό τρόπο. Πάντως βασικό της χαρακτηριστικό είναι η ελευθερία και η ελευθεροστομία. Δεν γνωρίζει όρια και καθωπρεπισμούς.

Σύμφωνα με αυτούς τους πρόχειρους ορισμούς το κείμενο του «Σαλτάρω...» είναι σάτιρα. Μπορεί κανείς να διαφωνεί για το αν είναι καλή (ως σάτιρα) αν πετυχαίνει τον στόχο ή τον υπερακοντίζει. (Προσωπικά την θεωρώ υπερβολική και σε ορισμένα σημεία κακόγουστη). Αλλά, αντίθετα με άλλα παραληρηματικά σουρεαλιστικά του σχόλια (αυτόματης γραφής;), έχει ένα στόχο. Τον χριστιανικό μύθο.

Οι Monty Pythons στο Life of Brian είχαν τον ίδιο στόχο. Ο Swift, ο Βολτέρος, o Ροΐδης, ο Λασκαράτος και ο ...Τζιμάκος. Αν ψάξετε στο Google με λέξεις κλειδιά Christian satire ή religious satire θα βρείτε άφθονες εγγραφές. Τι θα κάνουμε με όλους αυτούς; Να τους σβήσουμε;


Στην φωτογραφία ο Ροΐδης, τριαντάρης, στην κλασική φωτογραφία του Π. Μωραΐτη. Ένα κείμενό μου για τον μεγαλύτερο Έλληνα σατιρικό ΕΔΩ.

Ο Ιούδας τώρα δικαιώνεται!

Πλησιάζει Πάσχα. Ξαφνικά σήμερα διαβάζω σε όλες τις εφημερίδες, στο BBC, στο in.gr για την μεγάλη αποκάλυψη: επιτέλους δημοσιεύεται το γνωστό (αλλά εξαφανισμένο από χρόνια) Ευαγγέλιο του Ιούδα. Εκεί ο Ιούδας εμφανίζεται όχι σαν προδότης αλλά ως ο καλύτερος μαθητής του Ιησού ο οποίος κατ' εντολή του τον πρόδωσε.

Ο Ιησούς του είπε: «Εσύ θα θυσιάσεις τον άνθρωπο που με ενδύει».

(Περισσότερα στοιχεία ΕΔΩ).

Αν πράγματι δεχθούμε ότι η Σταύρωση ήταν θείο σχέδιο και έγινε με θεία επιταγή - τότε το όργανο που οδήγησε σε αυτήν δεν μπορεί να θεωρηθεί ένοχο. Ήταν μέρος του σχεδίου - απαραίτητο μάλιστα.

Κι αν έχει δεχθεί κατάρες στους αιώνες, ο αθώος αυτός! Το όνομά του έγινε συνώνυμο του προδότη....
Τα τριάντα αργύρια κυκλοφορούν σε όλη την οικουμένη.

Ο Ιούδας τώρα δικαιώνεται!

Εξίσου αθώος ήταν και ο δεύτερος ληστής - αυτός που ΔΕΝ πήγε στον Παράδεισο. Έχω γράψει κάτι γι αυτόν:


Η απορία του ληστή

Από μικρό παιδί, όταν άκουγα τα Ευαγγέλια της Μεγάλης Πέμπτης ένιωθα συμπάθεια για τον αντιπαθέστερο ληστή. Όχι εκείνον που είπε το περίφημο “Μνήσθητί μου Κύριε…”, αλλά τον άλλο που “εβλασφήμει... λέγων: ει συ ει ο Χριστός, σώσον σεαυτόν και ημάς”.

Αυτόν δεν τον πήρε μαζί του ο Ιησούς στον Παράδεισο, όπως τον πιο θεοφοβούμενο ομότεχνό του (“...σήμερον μετ'εμού έση εν τώ παραδείσω”). Τότε έβρισκα άδικη αυτή την προτίμηση. Γιατί να μην αξιωθεί κι ο άλλος αμαρτωλός την σωτηρία; Έστω κι αν είχε “βλασφημήσει”. (Πού; Πώς; Κι αυτό μου φαινόταν ασαφές.)

Δεν ξέρω πόσο καλά θυμόσαστε τη σκηνή (Λουκ. κγ' 39-44): Στον “Κρανίου Τόπον” σταυρώνεται ο Ιησούς, μαζί του και οι δύο “κακούργοι”. “Ον μεν εκ δεξιών ον δε εξ αριστερών”. Ο πρώτος κάνει τη βλάσφημη ερώτηση. Ο δεύτερος τον επιπλήττει: “Ουδέ φοβεί συ τον Θεόν;...”. Εμείς, συνεχίζει, δίκαια τιμωρούμεθα “ούτος δε ουδέν άτοπον έπραξε.” Και, στρεφόμενος προς τον Ιησού: “Μνήσθητί μου Κύριε όταν έλθεις εν τη βασιλεία σου”.

Τώρα, μετά τόσα χρόνια, μπόρεσα να εντοπίσω την δυσφορία μου. Ο “βλάσφημος” ληστής, με την ωμή, πραγματιστική απορία του, εκφράζει κάτι πολύ ανθρώπινο: τον ορθό λόγο. Τιμωρείται επειδή σκέπτεται λογικά - με τον τρόπο δηλαδή που είμαστε προγραμματισμένοι να λογιζόμαστε.

Γιατί, όσο κι αν φαίνεται αφελής η ερώτησή του, δεν παύει να είναι ακλόνητα λογική. Δεν αρνήθηκε, ούτε καν αμφισβήτησε την θεότητα του Ιησού. Την έθεσε σε απορητική δοκιμασία. (Αν...) Η βλασφημία του ήταν ότι δεν μπόρεσε να δεχθεί σαν δεδομένο το απίθανο - το ότι σταυρώνεται δίπλα του ο Υιός του Θεού!

Αν μάλιστα προεκτείνει κανείς περισσότερο την απορία του ληστή, μπορεί να περιλάβει όλο το “παράδοξο” (που θα έλεγε ο Kierkergaard) ή το “παράλογο” (absurdum, Τερτουλλιανός) του Χριστιανισμού. Γιατί ο παντοδύναμος και πανάγαθος Θεός έπρεπε να διαλέξει ένα τόσο έμμεσο, περίπλοκο (και παράξενο!) δρόμο για την λύτρωση του ανθρώπου;

Ενανθρώπιση, Σταύρωση, Ανάσταση - τόσα θαύματα παρά την λογικήν - κι ακόμα ο πόνος κι η οδύνη περισσεύουν!

Μπορούσε, απλούστερα, ο Ποιητής των Πάντων, να καταργήσει το Κακό στον κόσμο. Μπορούσε (να η αφελής, βλάσφημη, ευθύγραμμη λογική) να ακυρώσει την αμαρτία. Γιατί να μην είναι αυτός ο κόσμος Παράδεισος; Τι νόημα έχει που αφήνει τον άνθρωπο να βασανίζεται; Τι εξυπηρετεί ο πόνος κι ο θάνατος αθώων; Κι αυτός ακόμα ο “κακός” ληστής, πόσο υπεύθυνος είναι για την κακία του - όταν τον έχει πλάσει μια πανάγαθη και πανίσχυρη βούληση;

Βέβαια ο ληστής, αν ήταν διανοούμενος, θα μπορούσε να πει με τον Τερτουλλιανό: “δύναμαι να το πιστέψω, επειδή είναι ανόητο (quia ineptum est)” ή “το θεωρώ σίγουρο διότι είναι αδύνατο (quod impossibile est)”. Μη ων σοφός, είπε αυτό που θα έλεγε κάθε άνθρωπος, ακολουθώντας τους νόμους της σκέψης. Είπε (κι αυτό μέσα στον πόνο, στο μαρτύριό του): “Αν είσαι ο εκλεκτός, τότε σώσε τον εαυτό σου και μας”. Και για αυτή του τη σκέψη, δεν αξιώθηκε τον Παράδεισο.

Ίσως ξενίζει που ονομάζω αυτόν τον άξεστο άνθρωπο ορθολογιστή. Όμως η πρόταση “αν... τότε” βρίσκεται στη βάση κάθε ανθρώπινης συλλογιστικής και επιστήμης. Η (όποια) θεωρία ξεκινάει με μία υπόθεση (αν) και ολοκληρώνεται με κάποια δοκιμή (τότε). Ο ληστής, όπως κι ο άλλος ορθολογιστής, ο Θωμάς, γύρευε κάποια απόδειξη. (Αν και, μέσα στο μαρτύριό του, μπορεί ακόμα περισσότερο να ζητούσε μια σωτηρία.)

Θαυμάζω αυτούς που, σαν τον καλό ληστή, πιστεύουν στο απίθανο χωρίς τεκμήρια. Πολλές φορές λυπάμαι που δεν μπορώ να τους ακολουθήσω. Θα ήταν σίγουρα πολύ πιο άνετη μία ζωή χωρίς τον καταναγκασμό της λογικής. Αλίμονο - όσο κι αν προσπάθησα, δεν κατόρθωσα να ξεφύγω από τον κλοιό της. (Παρά μόνο στους χώρους της Τέχνης. Το δικό της Θαύμα με πείθει.)

Φυσικό λοιπόν να συμπαθώ όσους μου μοιάζουν. Σαν τον "κακό" ληστή. Φοβάμαι πως, στην θέση του, τα ίδια θα έλεγα (αν τα κατάφερνα να μιλήσω. Δεν αντέχω τον πόνο.) Έστω, θα τα σκεφτόμουνα. Και θα έχανα τον Παράδεισο.


Κι ας μην σκεφθεί κανείς πως δεν εκτιμώ το κήρυγμα της Αγάπης. Ίσα-ίσα, που είμαι φανατικός οπαδός της. Ακριβώς επειδή υπάρχει ο πόνος στον κόσμο κι επειδή είναι παράλογος (κι ο πόνος κι ο κόσμος) η αγάπη είναι η μόνη καταφυγή. Την βλέπω όμως όχι σαν δοξολόγηση της κατάστασης των πραγμάτων - αλλά σαν διαμαρτυρία εναντίον της. Γιατί αν δεν ήταν ο κόσμος άδικος και παράλογος, τι θα χρειαζόταν η αγάπη;

Και γι αυτό (επειδή πιστεύω στην αγάπη) τρέφω ακόμα την παλιά παιδική μου πεποίθηση. Πως ο Χριστός, αφού τέλειωσαν όλα, θα ξαναθυμήθηκε και τον "κακό" ληστή. Και θα τον φώναξε κοντά του, στον Παράδεισο.

(Πάσχα 1986)

Ακίνητο κίνημα

Ας κάνουμε σήμερα και την χάρη του Harry. Πάμε στα φοιτητικά.

Δεν σπούδασα στην Έλλάδα. Ωστόσο, επιστρέφοντας στις αρχές της δεκαετίας του '60, έζησα λίγο μέσω φίλων το φοιτητικό κίνημα εδώ, την ΕΦΕΕ, την "Πανσπουδαστική" και άλλα ένδοξα της εποχής εκείνης. Τότε οι φοιτητικές παρατάξεις ήταν ζωντανές και δημιουργικές.

Σήμερα;

Αντιγράφω από το Flash.gr (το in.gr δεν αναφέρει τίποτα) το σχετικό ρεπορτάζ:

Φοιτητικές εκλογές 2006

Με αυξημένη συμμετοχή σε σχέση με πέρσι, διεξήχθησαν την Πέμπτη οι φοιτητικές εκλογές. Τον τόνο στην εκλογική διαδικασία έδωσαν οι κινητοποιήσεις στη Γαλλία, οι αντιδράσεις για την ίδρυση κρατικών πανεπιστημίων, αλλά και οι χυδαίες ύβρεις μελών της ΔΑΠ, την Τρίτη, εναντίον του αρχηγού της αξιωματικής αντιπολίτευσης, παρουσία του υπουργού Πολιτισμού.

Για μία ακόμη χρονιά οι παρατάξεις εκδίδουν διαφορετικά αποτελέσματα.
Σε γενικές γραμμές καταγράφεται μείωση των ποσοστών της ΔΑΠ, που παραμένει πάντως πρώτη δύναμη, αύξηση της ΠΑΣΠ και ελαφρά άνοδο των παρατάξεων της Αριστεράς.
Πρώτα συγκεντρωτικά αποτελέσματα απο φοιτητικές παρατάξεις:

Η ΟΝΝΕΔ σε 73 από τους 196 συλλόγους σε όλη τη χώρα ανακοινώνει ότι ψήφισαν 16.069 φοιτητές, ενώ το 2005 είχαν προσέλθει στις κάλπες 14.476. Από τα ψηφοδέλτια των εκλογών του 2006, έγκυρα ήταν τα 15.458 και 180 ήταν λευκά.
Η ΔΑΠ-ΝΔΦΚ λαμβάνει 6.488 ψήφους (ποσοστό 41,97%), παρουσιάζοντας αύξηση της δύναμής της κατά 0,40% σε σχέση με τις εκλογές του 2005.
Η ΠΑΣΠ λαμβάνει 3769 ψήφους (ποσοστό 24,38%), με άνοδο σε σχέση με το 2005 κατά 0,09%.
Η ΠΚΣ λαμβάνει 2.361 ψήφους (ποσοστό 15,27%), ενώ στις εκλογές του 2005 είχε λάβει ποσοστό 14,20%, δηλαδή εφέτος έχει άνοδο της δύναμής της κατά 1,08%.
Η ΕΑΑΚ λαμβάνει 663 ψήφους (ποσοστό 4,29%), παρουσιάζοντας μείωση της δύναμής της σε σχέση με το 2005 κατά 0,09%.

Τα συγκεντρωτικά αποτελέσματα σε 27 από 196 συλλόγους ανακοινώνει η ΠΑΣΠ:
ΔΑΠ ΝΔΦΚ έλαβε ποσοστό 34,25% έναντι 35,7% που είχε λάβει πέρυσι
ΠΑΣΠ έλαβε ποσοστό 29,65% έναντι 24,97% που έλαβε πέρυσι
ΠΣΚ έλαβε ποσοστό 14,6% έναντι 15,29% πέρυσι
και το Δίκτυο έλαβε ποσοστό 1,24% έναντι 1,19 % πέρυσι

Τα συγκεντρωτικά αποτελέσματα σε 100 από 192 σχολές, όπως τα δίνουν οι Πανσπουδαστικές Κινήσεις Συνεργασίες
ΔΑΠ λαμβάνει 36% (-0,35%)
ΠΑΣΠ λαμβάνει 24,20% (+0,61%)
ΠΚΣ λαμβάνει 17,39% (+1,39%)
ΕΑΑΚ λαμβάνει 5,79% (+0,82)

Σύμφωνα με το Δίκτυο τα τελευταία συγκεντρωτικά αποτελέσματα από 41 φοιτητικούς συλλόγους διαμορφώνονται ως εξής:
ΔΑΠ 34,3% έναντι 37,2% πέρυσι δηλαδή διαφορά μείον 2,9%
ΠΑΣΠ έλαβε 25,7% έναντι 25,4% πέρυσι δηλαδή διαφορά 0,3%
ΠΣΚ έλαβε 14,5% έναντι 14,2% πέρυσι δηλαδή διαφορά 0,3%
ΕΑΑΚ έλαβε ποσοστό 7,7% έναντι 7,5% πέρυσι διαφορά 0,2% Το Δίκτυο έλαβε 4,6% έναντι 4,2% πέρυσι δηλαδή διαφορά 0,4%.
και οι λοιπές παρατάξεις 13,2% έναντι 11,5% πέρυσι διαφορά 1,7%.




Φυσικά ΔΕΝ θα συμφωνήσουν στα τελικά αποτέλεσματα, δεν θα εκλέξουν ΕΦΕΕ και η μόνη τους δραστηριότητα θα είναι το παζάρεμα για την εκλογή πρυτανικών αρχών. Ακίνητο φοιτητικό κίνημα.

Αναρωτιέμαι - έχει ακόμα νόημα η φοιτητική κομματικοποίηση; (Περί πολιτικής μάλλον δεν συζητάμε...).

To τζίνι... (αυτοαναφορικό)

1. Γιατί φτιάξατε το blog?

Το ξεκίνησα σαν παιχνίδι και σαν πείραμα. Πού να φανταστώ τι τζίνι θα έβγαινε από το μπουκάλι! Τώρα έγινε η κύρια απασχόλησή μου και (έχω την αμυδρή εντύπωση) το κυριότερο πνευματικό μου έργο.

Αν και, από ένα σημείο και πέρα, είναι λάθος να το ονομάζω δικό μου. Μπορεί να ξεκίνησε από μένα, αλλά τώρα είναι πια ένα συλλογικό δημιούργημα. Καθημερινά σχολιάζουν και γράφουν σε αυτό γύρω στα εκατό άτομα – όχι πάντα τα ίδια. Ποτέ δεν φανταζόμουν ότι στο Διαδίκτυο υπάρχουν τόσοι πολλοί άνθρωποι με σπάνια καλλιέργεια, γνώση και ευαισθησία – και τόσο έτοιμοι για διάλογο. Συχνά δυσκολεύομαι να σταθώ στο ύψος τους.

Είναι ένα φαινόμενο που με έχει ξεπεράσει. Από 100 μέχρι 500 σχόλια την ημέρα! Υποπτεύομαι πως κάποτε θα γράφονται διδακτορικές διατριβές γι αυτό.

2. Τι νόημα έχει το blog για έναν που γράφει και στον καθημερινό ή περιοδικό τύπο; (Το λέω επειδή ξέρω πολλούς δημοσιογράφους που φτιάχνουν blogs).

Είναι πιο ελεύθερο. (Ξέρω τι σας λέω – μετράω δέκα παραιτήσεις από τα μεγαλύτερα ελληνικά ΜΜΕ). Είναι εντελώς ελεύθερο. Επιπλέον είναι πιο προσωπικό. Μπορεί κανείς εύκολα να μιλήσει στο πρώτο πρόσωπο. Ακόμα περισσότερο αν το blog είναι ψευδώνυμο.

3. Ποια η βασική διαφορά ενός που διατηρεί καθημερινό blog κι ενός που διατηρεί καθημερινή στήλη σε εφημερίδα;

Βλέπε παραπάνω. Συν κάτι ακόμα. Το κοινό των blogs δεν έχει σύνορα. Από τους 1500 αναγνώστες που επισκέπτονται καθημερινά το δικό μου, οι μισοί ζούνε εκτός Ελλάδος – μερικοί στα πιο μακρινά μέρη της γης.

4. Ποια πιστεύετε πως θα είναι η εξέλιξη των blogs;

Ήρθαν για να μείνουν – είναι μία μεγάλη κατάκτηση του ανθρώπου. Πριν 12 χρόνια είχα γράψει πως ένας βασικός λόγος που το Internet αποτελεί το μεγαλύτερο πνευματικό γεγονός στην ιστορία, είναι πως, αντίθετα με τα άλλα ΜΜΕ, είναι αμφίδρομο. Ο κάθε δέκτης μπορεί να γίνει πομπός. Με μηδενική δαπάνη ο καθένας γίνεται εκδότης του εαυτού του. Κι αν αξίζει, θα βρει το κοινό του.

5. Πόση μεγάλη είναι η ανάγκη των ανθρώπων να γράψουν;

Όσο μεγάλη είναι η ανάγκη τους για επικοινωνία. Ο άνθρωπος ολοκληρώνεται και υπάρχει μόνο μέσα από την επικοινωνιακή πράξη.

6. Είναι τα blog μία μορφή ψυχοθεραπείας;

Μπορεί να είναι. Ανάμεσα στα 31.000.000 blog του πλανήτη, υπάρχουν πολλά είδη: από ειδησεογραφικά (που ρίχνουν κυβερνήσεις) μέχρι τεχνοκριτικά (που αναδεικνύουν καλλιτέχνες), από αθλητικά μέχρι πορνογραφικά. Από αυτά, τα προσωπικά, και εξομολογητικά σίγουρα εκτονώνουν και βοηθάνε τους δημιουργούς τους.

7. Νιώθετε επιτέλους πως έχετε την ευκαιρία να εκφραστείτε ελεύθερα δίχως κανέναν περιορισμό;

Α, ναι – είναι ένα μεθυστικό συναίσθημα!

8. Οι εφημερίδες και τα blog είναι αντίπαλοι ή μήπως συνοδοιπόροι;

Συνοδοιπόροι και συνεργάτες. Έχει αποδειχθεί ότι κανένα μέσο δεν ακυρώνει το άλλο. Η φωτογραφία δεν σταμάτησε την ζωγραφική (την άλλαξε) και ο κινηματογράφος δεν έκλεισε τα θέατρα.

9. Επειδή έχω κάποιους φίλους που μπαίνουν καθημερινώς στο blog σας και μου λένε, αλλά και από προσωπική παρατήρηση, έχω την αίσθηση πως πρέπει να περνάτε πλέον πολλές ώρες μπροστά στον υπολογιστή σας...

Ναι, και μερικές φορές με βαραίνει. Αλλά γενικά έχω την αίσθηση ότι συμμετέχω σε κάτι πολύ σημαντικό και πολύ μεγαλύτερο από μένα.

10. Πόση μαγεία κρύβει η ανωνυμία του internet? Αν κάποια μέρα τα λέγατε εκ του σύνεγγυς με όσους μπαίνουν στο blog σας θα χανότανε αυτή η μαγεία; Θα επικρατούσε μήπως κάποιου είδους αμηχανία;

Εγώ βέβαια ξεκίνησα επώνυμος (δεν πάω την ανωνυμία), πράγμα που μερικοί παλιότεροι μπλόγκερς το κατακρίνουν. Θεωρούν ότι, επειδή ήμουν γνωστός, η επωνυμία αποτελούσε αθέμιτο ανταγωνισμό. Σίγουρα βοήθησε στο ξεκίνημα. Το γεγονός όμως ότι όλο και περισσότεροι μπαίνουν τώρα στο blog (συνολικά στους τρεις μήνες έχουν περάσει τις 110.000) σημαίνει πως έχει την δική του αυτόνομη έλξη. Αν απογοήτευε, θα είχαν αποχωρήσει και οι πρώτοι.

Ναι, η ανωνυμία είναι γοητευτική. Γι αυτό και σε προτάσεις μερικών να συναντηθούμε όλοι, δεν συναίνεσα. (Ας αφήσουμε που θα ήταν δύσκολο λόγω διασποράς – και στο εσωτερικό και στο εξωτερικό). Προτιμώ να τους φαντάζομαι...

Συνέντευξη (αδημοσίευτη ακόμα) στον συντάκτη της Ελευθεροτυπίας Δημήτρη Κανελλόπουλο. Εικονογράφηση του Charles van Sanwdyk από την εκδοση The Blue Fairy Book. Στο τέλος εγώ, ο γάτος, παπουτσωμένος (στην πραγματικότητα: δύο πόδια σε ένα παπούτσι).

Μιά γυναίκα κλαίει

Έβγαινα από το γραφείο μου βιαστικός, με το μυαλό φορτωμένο χίλιες δυο μικροσκοτούρες, όταν την είδα. Δεν την παρατήρησα από την αρχή – το πρώτο που ένιωσα ήταν ο παγωμένος αέρας του δρόμου. Με απασχολούσε το ψάξιμο των κλειδιών του αυτοκινήτου μου, από τσέπη σε τσέπη. Ξαφνικά πρόσεξα πως η κοντόσωμη γυναίκα, που ερχόταν από απέναντι, είχε ένα πρόσωπο πλημμυρισμένο στα δάκρυα.

Ο κόσμος άλλαξε...

Μια γυναίκα κλαίει, ένας άνθρωπος κλαίει. Μέσα στη μέση του δρόμου, χωρίς καμιά προσπάθεια να κρύψει τα δάκρυα. Περπατάει και κλαίει. Έχει περάσει πια το όριο της αξιοπρέπειας, το όριο της απελπισίας. Δεν την νοιάζει τι θα πει ο κόσμος. Γιατί ο κόσμος δεν υπάρχει- υπάρχει μόνο ο πόνος. Αυτόν ακολουθεί βήμα το βήμα- αυτόν μόνο βλέπει μέσα από τα δάκρυα

Που τώρα οι μικροσκοτούρες και τα προβλήματα που με νευρίαζαν πριν πέντε λεπτά που το κυνηγητό και το άγχος; Περνάει μπροστά μου η ζωή, η ίδια η ζωή, με γυμνό κλαμένο πρόσωπο. Σταματάω και σκύβω το κεφάλι με ευλάβεια. Τι μπορώ να κάνω μπροστά σ' έναν άνθρωπο που κλαίει; Τίποτα. Μόνο να σεβαστώ την οδύνη του.

Η γυναίκα πέρασε πλάι μου χωρίς να με δει. Περπατάει αργά σέρνοντας τα πόδια που τη βαραίνουν. Τίποτα δεν είναι ελαφρό γι' αυτήν και δεν θα είναι για αρκετόν καιρό.

Δεν είναι ωραία ούτε άσκημη, δεν έχει ηλικία, ούτε ιστορία- έχει το ανώνυμο πρόσωπό του πόνου.

Ίσως, πριν από τα δάκρυα, να ήταν όμορφη. Ίσως, πολλά χρόνια πριν. Όταν ήταν μικρή , η μητέρα της σίγουρα θα της έλεγε: μην κλαις! Το κλάμα σ' ασκημαίνει! Δεν την άκουσε και πήρε το πρόσωπο των δακρύων.

Σκέφθηκα να την πάρω από πίσω και να της πω τι; Παρηγοριά – ποια; Όταν παραδοθείς στο κλάμα, δεν ισχύει τίποτα.

Έχω περπατήσει κι εγώ κλαίγοντας και ξέρω. Δεν υπάρχει τίποτα, κανείς στον κόσμο, όταν περπατάς κλαίγοντας. Ό,τι συναντήσεις είναι εμπόδιο, το σπρώχνεις για να περάσεις. Φίλος αγαπημένος, αδελφός, άγνωστος συμπονετικός – όλοι ενοχλούν, βαραίνουν. Τι ξέρουν αυτοί για το ξερίζωμα που νιώθεις, τι μπορούν να καταλάβουν; Και τι ανόητες οι κοινότοπες κουβέντες: θα περάσει...ο χρόνος...

Αν κάποιος – τότε ένας ξένος, άγνωστος, σε ξένη χώρα. Αδιάφορος, που δεν θα του εξομολογηθείς τίποτα. Που θα βαριέται, να σε βλέπει να κλαις. Αλλά θα σωπαίνει από ευγένεια ή και συμφέρον. Που δεν θα του χρωστάς φράγκο – γιατί δεν μπορείς να χρωστάς σε τέτοιες ώρες. Η υπερηφάνεια του πόνου το απαγορεύει.

Η γυναίκα είχε μακρύνει. Και ξαφνικά είδα δυο παιδιά που την κοίταζαν και γελούσαν. Πρόσεξα πως είχε πατήσει μια μακριά αυτοκόλλητη ταινία, και την έσερνε πίσω της σαν ουρά. Λυγμοί και ουρά και πνιχτά γέλια.

Και ξαφνικά σεβάστηκα τη ζωή - που τόσο σοφά έδενε το κλάμα με το γέλιο για να σώσει τα ανέτοιμα παιδιά από τον γυμνό πόνο.

Σκέφθηκα: στην κηδεία μου, κάποιος χοντρός θα γλιστρήσει - και πολλοί θα χαμογελάσουν. Κι αυτό θα είναι η συνέχεια της ζωής, που τόσο άδικα θα παρατάει εμένα, για ν' ασχοληθεί με τους άλλους.



Ένα κείμενο του 1983, αφιερωμένο, τώρα, στην Παράγραφο.

Same sex marriage?

Με την σκέψη στην επερχόμενη αναθεώρηση του Συντάγματος, ομάδες πολιτών προτείνουν την αντικατάσταση ή την συμπλήρωση του θεσμού του πολιτικού γάμου με ένα θεσμό ευρύτερης εμβέλειας που θα επιτρέπει και την ένωση ατόμων του ιδίου φύλου. Έχουν συντάξει ένα κείμενο και καλούν όποιον συμφωνεί να το προσυπογράψει. Το παραθέτω:

Σύμφωνο Συμβίωσης

H απόφαση δυο ανθρώπων να ενώσουν τη ζωή τους διαθέτει σήμερα στην Ελλάδα, ως μοναδικό επιστέγασμα, το γάμο. Παράλληλα, ένας αυξανόμενος αριθμός ανδρών και γυναικών δεν προσφεύγει σε γάμο, είτε πολιτικό είτε θρησκευτικό. Απλά αποφασίζουν να συμβιώσουν.

Την ώρα που οι εξελιγμένες ευρωπαϊκές κοινωνίες αποδέχονται έμπρακτα την εξέλιξη των εννοιών της οικογένειας, του γάμου και γενικότερα του θεσμικού πλαισίου των ανθρώπινων και κοινωνικών σχέσεων, ο Έλληνας νομοθέτης έχει καθυστερήσει να αναλάβει τις αντίστοιχες αναγκαίες πρωτοβουλίες.

Πιστεύουμε ότι ήρθε η ώρα να συζητηθεί, και στην χώρα μας, ένας νέος και σύγχρονος θεσμός που θα ανταποκρίνεται και θα καλύπτει τις ανάγκες όλων των πολιτών.

Πιστεύουμε ότι αυτός ο σύγχρονος θεσμός πρέπει να λάβει τη μορφή ενός Συμφώνου Συμβίωσης που, θα θέτει τέρμα σε δυσμενείς και άδικες διακρίσεις, θα λαμβάνει υπόψη και θα αποκαθιστά την ισοπολιτεία όλων των πολιτών, ανεξαρτήτως φύλου, σεξουαλικού προσανατολισμού ή ιδεολογικής τοποθέτησης.

Με το Σύμφωνο Συμβίωσης οι σχέσεις δυο ανθρώπων που επιλέγουν να συζήσουν θα εξασφαλίζονται από πλευράς νομικών δικαιωμάτων όπως και οι σχέσεις των συζύγων από γάμο. Έτσι, ο νέος θεσμός θα καλύπτει τη μέχρι τώρα σιωπή του νόμου προς τις νέες μορφές σχέσης και αλληλεγγύης των ανθρώπων.

Το Σύμφωνο Συμβίωσης θα ρυθμίζει την ένωση ενηλίκων προσώπων, με σκοπό την αμοιβαία υποστήριξη και αλληλεγγύη για τη δημιουργία κοινότητας βίου, καλύπτοντας μια αυξανόμενη ανάγκη στο σύγχρονο τρόπο ζωής, απλοποιώντας και κατοχυρώνοντας νομικά την απόφαση δυο ανθρώπων να ζήσουν μαζί.

................................

• Θεωρείτε ότι είναι σωστή μία διεύρυνση του θεσμού προς αυτή την κατεύθυνση;

• Πέρα από τα ομόφυλα ζευγάρια πιστεύετε ότι μία τέτοια αλλαγή θα βοηθήσει και τα ετερόφυλα;

• Θεωρείτε ότι είμαστε ώριμοι για κάτι τέτοιο;

• Θεωρείτε ότι το Σύμφωνο Συμβίωσης θα έπρεπε να καλύπτει και την τεκνοποίηση ή την υιοθεσία παιδιών;

Έχω πάρει θέση αλλά δεν θα ήθελα να επηρεάσω. Θα την αποκαλύψω στην διάρκεια της συζήτησης.

Οι φωτογραφίες είναι από τελετές γάμου ομόφυλων ζευγαριών στο Σαν Φρανσίσκο.

Περί Ψεύδους

Τι είναι ψέμα;

Το λεξικό λεει: «Λόγος αντίθετος με την αλήθεια».

Και τι είναι αλήθεια;

Για να αναγνωρίσουμε ένα ψέμα πρέπει να ξέρουμε την αλήθεια. Κι όλοι οι φιλόσοφοι λένε πως η αλήθεια είναι απλώς ένα αίτημα – που δεν το φτάνεις ποτέ.

Να γιατί είναι τόσο δύσκολο να μιλήσεις για το ψέμα, όσο και για την αλήθεια.

«Ψεύδομαι».

Λέγοντας αυτή τη λέξη τι κάνω; Αν λέω αλήθεια (ότι ψεύδομαι) τότε δεν ψεύδομαι - λέω αλήθεια. Άρα ψεύδομαι. Και έτσι – επ’ άπειρον.

Το παράδοξο του Επιμενίδη: «Επιμενίδης έφα: Πας Κρης ψεύστης. Αλλά Επιμενίδης, Κρής». Βασάνισε γενεές φιλοσόφων. Ένας, ο Φιλητάς, πέθανε από τον καημό του που δεν μπορούσε να το λύσει:

«ώσπερ ο Κώος Φιλητάς ζητών τον καλούμενον ψευδολόγον των λόγων διαλυθήναι ισχνός πάνυ το σώμα, δια τας ζητήσεις γενόμενος απέθανεν ως το προ του μνημείου αυτού επίγραμμα δηλοί

Ξείνε Φιλητάς ειμί
λόγων δο ψευδόμενος με ώλεσε και νυκτών φροντίδες εσπέριοι

(όπως ο Φιλητάς από την Κω, που προσπαθούσε να λύσει τον ψευδο-λόγο των λόγων, αδύνατος στο σώμα, πέθανε από την πολλή αναζήτηση, όπως δηλώνει και το επίγραμμα μπροστά στον τάφο του:

Ξένε είμαι ο Φιλητάς
Από τους λόγους, ο ψευδόμενος με σκότωσε και οι βαθιές νυχτερινές φροντίδες»).

Ο Απόστολος Παύλος, στην Επιστολή προς Τίτον, αναφέρει με περίεργο τρόπο το παράδοξο: «ειπέ τις εξ αυτών ίδιος αυτών προφήτης, Κρήτες αεί ψεύσται, κακά θηρία, γαστέρες αργαί. Η μαρτυρία αυτή εστίν αληθής».


Ο Bertrand Russell το αντιμετώπισε με ένα μετα-μαθηματικό τρόπο. (Από την στιγμή που ισχυρίζομαι ότι όλες οι προτάσεις Α΄ Τάξης είναι ψευδείς, κάνω μία πρόταση Β΄ Τάξης που δεν περιλαμβάνεται στις προτάσεις αυτές και άρα δεν υπάρχει αντίφαση).

Ψέματα υπάρχουν πολλά – μπορεί κανείς να τα κατατάξει σε είδη και κατηγορίες. Αρχίζουμε από τα «Ζωτικά Ψεύδη» που μας βοηθάνε να ζήσουμε, και τα «Κατά Συνθήκην Ψεύδη της Κοινωνίας» (διάσημο, στην εποχή του, βιβλίο του Max Nordau, 1849-1923).

Και μετά απαριθμώ:

• τα «Εθνικά Ψεύδη» (μύθοι – που συχνά έχουμε συζητήσει εδώ)

• τα «Ερωτικά Ψεύδη» (χωρίς τα οποία δύσκολα νοείται ο έρωτας),

• τα «Ιατρικά Ψεύδη» (ιδιαίτερα συχνά στις δύσκολες και θανατηφόρες καταστάσεις),

• τα «Νομικά Ψεύδη» (ποιος συνήγορος δεν τα είπε, προσπαθώντας να απαλλάξει ένα κατηγορούμενο).

• τα «Πολιτικά Ψεύδη» (ψεύδη του «θα» - ή λαϊκίστικα)

• τα «Διαφημιστικά Ψεύδη» (υπερβολές ή αποσιωπήσεις)

• τα «Ψεύδη-Φάρσας» (σήμερα, στο στοιχείο τους...)



Λέμε ψέματα από αδυναμία, από ευγένεια, από φόβο, από θράσος, από ενοχή. Πολλές φορές έχουμε την αίσθηση πως ζούμε μέσα στο ψέμα. Λίγο παρακάτω στέκεται η παράνοια.


Όμως τα χειρότερα ψέματα είναι αυτά που λέμε χωρίς να το θέλουμε. Στο τέλος του τρίτου τόμου των «Δρόμων», μιλώντας για την αυτοβιογραφία, γράφω:

«Τελικά κάθε γραφή είναι αυτοβιογραφική. Είτε μεταμφιεσμένη – με ψευδώνυμα και σε τρίτο πρόσωπο – είτε άμεση. Και κάθε γραφή είναι φανταστική. Είμαι σίγουρος ότι έγραψα την αλήθεια – αλλά δεν είμαι σίγουρος ότι δεν την φαντάστηκα».


Καλή Πρωταπριλιά!

Εικονογράφηση: τα αδιέξοδα του Escher που εμπνεύστηκε από τα Carceri του Piranesi. Στο τέλος ο παραδοσιακός τρελός της τράπουλας - April's Fool.

Bοήθεια! Κινδυνεύει η AGBlogs!

Σείονται τα θεμέλια μιάς μεγάλης πολυεθνικής (η AGB Nielsen έχει πίσω της ένα κολοσσό) σείονται και τα θεμέλια της TV μας. Τώρα πώς θα μοιράζεται η διαφήμιση; Πώς θα καθορίζονται οι μισθοί και τα μπόνους των παρουσιαστών και παραγωγών όταν δεν θα ξέρουμε με σιγουριά ποιος κάνει νούμερα; Όλο το σύστημα αξιών της τηλεόρασης βασίζεται στις μετρήσεις της τηλεθέασης - και αυτή ξαφνικά βρίσκεται υπό αμφισβήτηση. Χάος!

Δεν ξέρω πως θα εξελιχθεί αυτή η υπόθεση - θα μου έκανε πολλή εντύπωση αν η AGB δεν είχε καλυμμένα τα νώτα της. Συνήθως, όταν καλούνται δικαστικοί να κρίνουν δύσκολα τεχνικά θέματα, το περιθώριο λάθους αυξάνεται. Θα δούμε.

Εν τω μεταξύ παράλληλα προβλήματα παρουσιάζονται και στην δική μας μπλογκόσφαιρα, των 900 ελληνικών blogs. (Τόσα καταγράφει το Monitor.vrypan.net). Έχει ξεσπάσει καυγάς ανάμεσα σε διάφορους μπλόγκερς για το ποιός είναι πρώτος. Ο ένας ομνύει στην Alexa, o άλλος σε διαφορετικά συστήματα μέτρησης.

Δεδομένου ότι εδώ δεν παίζουμε με χρήματα (όπως στην TV) οι αψιμαχίες γίνονται για την τιμή των όπλων. Ωστόσο, διαβάζοντας τα σχετικά posts, αναρωτιόμουν: τι έχει περισσότερη σημασία - οι επισκέψεις ή τα σχόλια; Και οι συνολικές επισκέψεις, οι πρώτες (first time) ή οι επαναληπτικές (που δείχνουν πιστότητα); Και πόσο σημαντικός είναι ο δείκτης χρόνου παραμονής (πόση ώρα, σε μέσο όρο, διαβάζουν).

Μία εβδομάδα μετά την έναρξη του blog έβαλα έναν (τζάμπα) μετρητή που ο καθένας μπορεί να τον δεί στο τέλος των posts. Για διαφάνεια. Από εκεί θα μάθετε οτι από την αρχή του χρόνου πρέπει να έχουμε περάσει τις 100.000 επισκέψεις (98,474 - αλλά λείπουν οι πρώτες μέρες) ότι ο μέσος όρος των επισκεπτών καθημερινά είναι 1.323 (σημερινά πρωινά στοιχεία) με μέση παραμονή 5,32 λεπτά.

Και - το πιο σημαντικό για μένα - έχουμε πάνω από 5000 σχόλια το μήνα. Μόνο την τελευταία εβδομάδα αγγίξαμε τα 1500. Αυτό μετράει. Όχι μόνο μονόδρομη επικοινωνία...

Πάντως το επόμενο post θα είναι για τα ψέμματα. Πρωταπριλιάτικο!

Καταραμένη καθημερινότητα!

Είχα γράψει παλιότερα στο blog ότι ορισμένες πόλεις με ηρεμούν – είχα παρομοιάσει την Γενεύη με ένα μεγάλο Lexotanil. Το ίδιο μου συμβαίνει στην Σκανδιναβία, στην Γερμανία, στις ΗΠΑ, κυρίως στις μικρότερες πόλεις. Η ζωή είναι οργανωμένη, τα πάντα τρέχουν ρολόι, οι άνθρωποι χαμογελούν. Πριν 19 χρόνια είχα γράψει στο Βήμα ένα χρονογράφημα για μία άγνωστη μικρή πόλη που είχα επισκεφθεί:

Η πόλις Kulmbach

TI ΘEΛEI ένας άνθρωπος για να είναι ευτυχής; Πολλά και σπουδαία - όμως εγώ σκέπτομαι τώρα τα ελάχιστα. Που μπορούν να του χαλάσουν τη διάθεση τόσο πολύ, ώστε να μην χαίρεται τα σημαντικά. Πόσο θα απολαύσετε μία συναυλία αν χάσετε τη μισή, ψάχνοντας για πάρκινγκ; Πόσο χαίρεστε μία νέα γνωριμία - όταν μόλις περάσατε δύο ώρες όρθιος μπροστά στο γκισέ μιας τράπεζας;

'Εχω εφεύρει ένα μέτρο πολιτισμού που το ονομάζω: "Δείκτη Ταλαιπωρίας". Για μένα εκείνο το κράτος είναι πιο ψηλά, που λιγότερο ταλαιπωρεί τον πολίτη. Ναι - η ποιότητα ζωής είναι (και) μία θέση πάρκινγκ.

Η ΠΟΛΙΣ Kulmbach έχει πληθυσμό 28.400 κατοίκων. Βρίσκεται στην Φρανκονία (Franken - εξ ου και οι Φράγκοι) είκοσι δύο χιλιόμετρα βορειοδυτικά του Bayreuth. Διοικητικά ανήκει στο ομόσπονδο κράτος (και όχι "κρατίδιον" - με έντεκα εκατομμύρια κατοίκους!) της Βαυαρίας.

Η πόλις Kulmbach δεν έχει τίποτα ιδιαίτερο να επιδείξει, πέρα από ένα παλιό κάστρο και δύο εργοστάσια μπύρας. Ωστόσο εμένα με άφησε κατάπληκτο. Σπεύδω αμέσως να πω ότι εξ ίσου με εντυπωσίασαν και όλες οι άλλες μικρές και μεσαίες πόλεις που είδα στη Γερμανία. Διάλεξα το Kulmbach επειδή είναι η πιο άσημη.

Μπαίνοντας στην πόλη με το αυτοκίνητο, από μία σωστή οδική πρόσβαση (με πλήρη σήμανση - αδύνατο να χαθείς) αμέσως ειδικές πινακίδες με πληροφόρησαν που υπήρχαν χώροι στάθμευσης και ποιοι είχαν θέσεις. Επτά κεντρικοί σταθμοί με πληρωμή αλλά και δωρεάν πάρκινγκ (περιορισμός ώρας με δίσκο) συν άφθονα παρκόμετρα. Το υπόγειο γκαράζ που διαλέξαμε είχε και σύστημα μέτρησης των καυσαερίων, που χτυπούσε συναγερμό όταν ανέβαινε επικίνδυνα η στάθμη τους.

Το εμπορικό κέντρο του Kulmbach είναι ένα δίκτυο από πλατείες και πεζόδρομους στρωμένους παλαιό καλντερίμι, με αναπαλαιωμένα παραδοσιακά σπίτια. Τα μαγαζιά υπερμοντέρνα και γεμάτα με όλα τα αγαθά του Θεού. Βρήκαμε πράγματα που δεν τα είχαμε δεί στο Μόναχο. Ωραίο σκηνικό, γελαστοί άνθρωποι και πλανόδιοι οργανοπαίκτες, έκαναν τα ψώνια να μοιάζουν γιορτή.

Ότι το Kulmbach έχει πάρκα (κι ας είναι μέσα σε δάσος) θέατρο, αξιοπρεπέστατο νοσοκομείο - περιττό να το πω. Όπως ότι δεν έχει θορύβους, σκουπίδια (ούτε ένα - για δείγμα!) παράνομο παρκάρισμα, αυθαίρετα κτίσματα και μπετονένια πανωσηκώματα. Τσιμέντο υπάρχει, αλλά δεν χτυπάει. Οι νέες οικοδομές έχουν προσαρμοστεί στο παραδοσιακό ύφος.


ΚΑΘΕ ΦΟΡΑ που πήγαινα σε κάποιο Κulmbach, θυμόμουνα με πόνο,την ανάλογη Ελληνική πόλη. Πνιγμένη στο σκουπίδι, το θόρυβο και το καυσαέριο, με αυτοκίνητα στραβοβαλμένα να κλείνουν τους δρόμους, με κτίσματα απρόσωπα και απαίσια. Μη μου πείτε: εκεί έχουν λεφτά - ενώ εμείς... Λάθος! Το γούστο δεν έχει κόστος. Οι πιο πλούσιες περιοχές στην Ελλάδα είναι οι πιο άσκημες. Πως κατάντησε το Ηράκλειο της Κρήτης, που το θυμάμαι παλιά, ωραιότατο; Η φτώχεια το χάλασε;

'Έκανα τέσσερις χιλιάδες χιλιόμετρα μέσα στη Γερμανία, μπήκα και έζησα σε πολλά μέρη. Δεν με εντυπωσίασαν τόσο τα μεγάλα κέντρα, όσο οι μικρές πόλεις και τα χωριά. Η καλαισθησία τους (αχ εκείνα τα ανθισμένα μπαλκόνια - μονότονα ήτανε!) η καθαριότητα, η οργάνωση, η εξυπηρέτηση - και το χαμόγελο!

Αυτό θα πει δημοκρατία - η δυνατότητα και η ποιότητα παντού - όχι μόνο στη βιτρίνα. Κι αυτό θα πει πολιτισμός: ο "Δείκτης Ταλαιπωρίας" στο μηδέν - κινείσαι, σταθμεύεις, συναλλάσσεσαι, επικοινωνείς, απολαμβάνεις, με τη μικρότερη δυνατή όχληση.

Οι άνθρωποι, εκεί, ζούνε σε άλλον κόσμο. 'Έχουν ξεπεράσει το άγχος του τσιμέντου και του αυτοκινήτου. (Δεκαπλάσια οχήματα από μας - αλλά δεν τα βλέπεις! Ούτε δακτύλιος, ούτε νέφος!) 'Έχουν ελαχιστοποιήσει την γραφειοκρατία. Τα πάντα - από διαβατήριο μέχρι φόρους - δι αλληλογραφίας. (2006: σήμερα on line).

ΣΚΕΠΤΟΜΑΙ πως ο πλουσιότερος και πλέον προνομιούχος 'Ελληνας, έχει χειρότερη ποιότητα ζωής από τον μέσο κάτοικο του Kulmbach. Γιατί ο αέρας που αναπνέει, το περιβάλλον που αντικρίζει και οι δρόμοι όπου μποτιλιάρεται είναι κοινοί για όλους...



Αυτά έγραφα το 1987 – και δεν νομίζω να έχει αλλάξει τίποτα. Η Αθήνα, στην οποία ζω, βρίσκεται πάντα στην ίδια κατάσταση γενικής υστερίας. Όλοι καταπιεσμένοι, μουτρωμένοι, εκνευρισμένοι, επιθετικοί και αγχωμένοι, από το παράλογο καθημερινό μας στρες. Πας να εξυπηρετηθείς σε δημόσιες υπηρεσίες, νοσοκομεία, τράπεζες, ακόμα και ιδιωτικές εταιρίες και φεύγεις με τα νεύρα κουρέλια. Αν χρειαστείς ταξί θα πρέπει να διαπρέψεις στις υποκλίσεις – μέχρι να βρεθεί κάποιος να σου κάνει την τιμή... Να μη μιλήσω για την κυκλοφορία, τα μέσα μαζικής μεταφοράς και το πάρκινγκ...

Το τραγικό: εκτός Αθηνών τα πράγματα είναι ακόμα χειρότερα. Σε σημείο που αποφεύγω, όσο μπορώ, πολλές από τις πόλεις της περιφέρειας.

Αν με ρωτούσαν ποιο είναι το πρώτο πρόβλημα της Ελλάδας θα έλεγα: η ταλαιπωρία της καθημερινότητας. Πρώτο σύμπτωμα για την χρεοκοπία του ορθολογισμού σε αυτή τη χώρα...

Μια φορά και έναν καιρό...

Τα βραδια, πριν κοιμηθώ, διαβάζω ένα παραμύθι. Έχω δίπλα μου, σε ένα ραφι τα παραμύθια του Andersen, των αδελφών Grimm, του Perrault, την μεγάλη τετράτομη έκδοση με τις Χίλιες και Μία Νύχτες, καθώς και διάφορες συλλογές παραμυθιών όπως The Blue Fairy Book (επανέκδοση της Folio Society με όλες τις παλιές εικονογραφήσεις). Γενικά όλα τα παραμύθια μου είναι εικονογραφημένα (τι νόημα έχει ένα παραμύθι χωρίς εικόνες;). Ο Perrault από τον Dorè, ο Andersen και οι Grimm και η Χαλιμά από πολλούς μεγάλους εικονογράφους.

Αλλά το πιο αγαπημένο μου βιβλίο είναι μία παλιά (αρχές του αιώνα) δερματόδεtη, σε χειροποίητο χαρτί έκδοση του Σεβάχ του Θαλασσινού με εικόνες του Edmund Dulac. Από αυτήν οι εικόνες που σας παραθέτω. Με δυσκολία τις σάρωσα επειδή είναι τυπωμένες σε χωριστό χαρτί, από πλάκες. Πρωτόγονη λιθογραφία που χάνει πολύ στην αντιγραφή.

Για το παραμύθι έχω γράψει ένα κείμενο που θα ήθελα πολύ να το διαβάσετε ΕΔΩ.

Γιαγιά δεν λειτούργησε στην δική μου οικογένεια. Λίγα παραμύθια μου διάβασε η μητέρα μου, αλλά ήδη από τα τέσσερα χρόνια μου είχα μάθει να συλλαβίζω και τα διάβαζα μόνος μου. Το ίδιο κάνω και τώρα.

Πάντως σας το συνιστώ σαν αντίδοτο και ηρεμιστικό. Διαβάστε παραμύθι, που όλα είναι μαγικά και δυνατά. Είναι η μεγαλύτερη παρηγοριά και σαγήνη - πολλές φορές καλύτερο κι απ' την ποίηση. Πίνεις λίγο αθάνατο νερό, αγκαλιάζεις την βασιλοπούλα και κοιμάσαι σαν πουλάκι.


Έζησαν αυτοί καλά και εμείς καλύτερα...



Για τον Dulac μπορείτε να μάθετε περισσότερα ΕΔΩ

Περί έρωτος

Στη βιβλιοθήκη μου έχω αρκετά βιβλία που κληρονόμησα από την μητέρα μου. Μερικά είναι παλιά οικογενειακά κειμήλια, δύο και τρεις αιώνες πίσω (οι πρόγονοι ήταν μελετηροί). Το πιο αγαπημένο μου είναι ένα από τα νεότερα: μία γαλλική έκδοση τσέπης (τι τσέπης – σε τσεπάκι μπαίνει: 11Χ7,5 εκατοστά!) του Stendhal: De L’ Amour. Δεν έχει ημερομηνία έκδοσης αλλά στο εσώφυλλο είναι γραμμένο: Tolia Calvocoressi, 31/7/24. Η μητέρα ήταν τότε 18 χρόνων. Άραγε να ήταν ερωτευμένη;

Είναι μία έκδοση των Editions Nilsson (μίμηση των περίφημων εκδόσεων τσέπης Nelson;) και περιέχει σε 246 μικρές σελίδες μία συρραφή αποσπασμάτων από το κλασικό «περί έρωτος» έργο του Henri Beyle (ψευδώνυμο: Stendhal). Το πλήρες κείμενο καλύπτει δύο τόμους με 550 σελίδες.

Ξαναδιάβαζα λοιπόν τον Stendhal – τον πιο μοντέρνο από τους μεγάλους Γάλλους πεζογράφους του 19ου αιώνα (κι ας είναι ο αρχαιότερος). Το βιβλίο αυτό ήταν το πρώτο σημαντικό έργο που έγραψε – και το πιο αποτυχημένο. Όπως γράφει ο ίδιος, σε είκοσι χρόνια δεν είχε βρει ούτε εκατό αναγνώστες.

Είναι μία ανατομία του ερωτικού φαινομένου αρκετά αυτοβιογραφική (ήταν τότε ερωτευμένος με την Mathilde Dembowsky) αλλά και απόλυτα ψύχραιμη. Στον πρόλογο ο Stendhal διαχωρίζει τέσσερις κατηγορίες έρωτα: α) τον έρωτα-πάθος (εμείς θα λέγαμε τον ρομαντικό έρωτα) β) τον έρωτα-γούστο (εγώ θα έλεγα: παιχνίδι, χωρίς πάθος, πολύ φλερτ) γ) τον σωματικό έρωτα («ενώ είσαι στο κυνήγι, να βρεις μία όμορφη και φρέσκια χωριατοπούλα...») και δ) τον έρωτα-επίδειξη (τον ονομάζει: amour de vanité – υπερηφάνεια) «οι περισσότεροι άνδρες στην Γαλλία επιθυμούν και έχουν μία γυναίκα στην μόδα – όπως έχουν και ένα ωραίο άλογο».

Σε επόμενα κεφάλαια αναλύει τις φάσεις του έρωτα: 1η ο θαυμασμός. 2η η φαντασίωση («σκέπτεσαι: τι ηδονή να την φιλάς, να σε φιλάει, κλπ»). 3η Η ελπίδα. 4η η γέννηση του έρωτα. 5η η πρώτη αποκρυστάλλωση (cristallisation).

Για την αποκρυστάλλωση έχουν γραφτεί τόμοι ολόκληροι. Η θεωρία του Stendhal είναι πως στολίζουμε το αντικείμενο του έρωτα με όλα τα πλουμίδια της γης. Δίνει ένα διάσημο παράδειγμα: «Στα εγκαταλειμμένα ορυχεία αλατιού του Στρασβούργου, ρίχνεις μέσα στο βάραθρο ένα κλαδάκι δέντρου μαδημένο από τον χειμώνα. Δύο ή τρεις μήνες μετά το ανασύρεις καλυμμένο με λαμπερούς κρυστάλλους, σαν διαμάντια. [] Δεν αναγνωρίζεις πια το αρχικό κλαδί». Έτσι και το πνεύμα του ερωτευμένου στολίζει το αγαπημένο του πρόσωπο με όλες τις χάρες.

Φυσικά δεν κάνω εδώ ιστορία της Γαλλικής Λογοτεχνίας για να σας αναλύσω το έργο του Stendhal. Πήρα αφορμή από το βιβλιαράκι της μητέρας μου, που το θυμήθηκα σήμερα, για να μιλήσω για τον έρωτα. Άνοιξη είναι, τι πιο επίκαιρο! Υπάρχουν άλλωστε τόσες θεωρίες όσοι και ερωτευμένοι. Ο έρωτας-έρωτας, το πάθος, η αγάπη... Κάποτε μιλήσαμε για το σεξ (και είχαμε περάσει τα 500 σχόλια). Το σεξ είναι σίγουρα η βάση και το θεμέλιο του έρωτα, αλλά δεν εξηγεί άλλα πράγματα: την ονειρική απογείωση, το πάθος, την συντροφικότητα, την αγάπη...


Στην επάνω φωτογραφία τρία παλιά βιβλία. Στο φόντο μία έκδοση «Byron’s Tales and Poems» του 1848 με υπέροχες χαλκογραφίες (βλέπετε δύο). Ένα «Λεξικόν Γραικο-Αγγλικόν» του 1837 (αφιερωμένο εξαιρετικά στον Harry), ο μικρός Stendhal και η μητέρα όταν τον διάβαζε…

Εθνικόν... το αληθές!

Μάθαμε όλοι στο σχολείο μία φράση τόσο επαναστατική, ανατρεπτική και τολμηρή που απορώ πως μπόρεσε να διεισδύσει εκεί μέσα. Είναι η γνωστή ρήση του Σολωμού: «Το έθνος πρέπει να θεωρεί εθνικό ότι είναι αληθές».

Μάθαμε την φράση, αλλά ποτέ δεν την σκεφθήκαμε ως το τέλος. Γιατί αν το είχαμε κάνει θα είχαμε ανατρέψει τα μισά σχολικά μας βιβλία, που είναι γεμάτα μύθους και εθνικιστικές υπερβολές.

Με το ρητό του αυτό ο Διονύσιος Σολωμός, μέσα στην άνθιση του εθνικισμού, πραγματοποιεί την υπέρβασή του. Διαλύει αυτόματα τους εθνικούς μύθους επάνω στους οποίους βασίζεται κάθε υπερ-πατριωτισμός. Η ιστορία γίνεται χώρος δικαίου. Οπότε δεν είναι δυνατόν να λέμε (όπως κάποτε οι Άγγλοι) «My country right or wrong», γιατί το σωστό υπερβαίνει το εθνικό.

25η Μαρτίου: μία ημερομηνία-ψέμα. Τίποτα δεν έγινε στις 25 Μαρτίου του 1821. Η ημερομηνία διαλέχτηκε αργότερα για να συμπέσει με την γιορτή του Ευαγγελισμού και να τεκμηριώσει τον εθνικό-θρησκευτικό μύθο. Να δώσει εύσημα στην Εκκλησία, που λυσσαλέα πολέμησε την Επανάσταση. Που αφόρισε τον Ρήγα, τους Φιλικούς και τον Υψηλάντη.

Τι μάθαμε στο σχολείο; «Στις 25 Μαρτίου ο Παλαιών Πατρών Γερμανός κήρυξε την έναρξη της Επανάστασης σηκώνοντας το Λάβαρο στην Αγία Λαύρα» . Η πρόταση περιέχει 4 ψέματα. Κανείς δεν ήταν στην Αγία Λαύρα εκείνη την ημέρα. Η επανάσταση είχε ξεκινήσει τρεις μέρες πριν, στη Μάνη. Ο Παλαιών Πατρών Γερμανός ήταν εναντίον. Και το λάβαρο κατασκευάστηκε δεκαετίες αργότερα.

Η ορθόδοξη εκκλησία έκανε ότι μπορούσε για να κρατήσει τον ελληνικό λαό υπόδουλο και υποταγμένο στον Σουλτάνο. Πολέμησε με φανατισμό όλες τις ξενόφερτες ιδέες περί ελευθερίας και δημοκρατίας. Οι αφορισμοί του Ρήγα και της Επανάστασης δεν ήταν τυχαία ή μεμονωμένα γεγονότα – ούτε έγιναν (όπως ισχυρίζονται σήμερα οι ταγοί της) κάτω από την πίεση των κατακτητών. Ήδη σε ανύποπτο χρόνο, πριν από την ίδρυση της Φιλικής Εταιρίας, η εκκλησία προπαγάνδιζε ανοιχτά την υποταγή στην οθωμανική εξουσία. Κατά την εκκλησιαστική άποψη, ή τελευταία αποτελούσε δύναμη ταγμένη από τον Θεό να προστατεύει τους Χριστιανούς από τις παγίδες της αίρεσης και της αθεΐας.

Ο εγκυρότερος μελετητής της περιόδου, καθηγητής Πασχάλης Κιτρομηλίδης στο βιβλίο του «Νεοελληνικός Διαφωτισμός» (Μ.Ι.Ε.Τ. 1996) γράφει τα εξής για την στάση και τις θέσεις της εκκλησίας:

Οι απόψεις αυτές διατυπώνονται στο περιφημότερο από τα άντεπαναστατικά κείμενα πού εκδόθηκαν κατά τη δεκαετία του 1790, το φυλλάδιο «Διδασκαλία Πατρική», πού αποδίδεται στον Πατριάρχη των Ιεροσολύμων Άνθιμο Στ' και τυπώθηκε το 1798 στο ανασυγκροτημένο πατριαρχικό τυπογραφείο στην Κωνσταντινούπολη. Το Πατριαρχείο δεν είχε τυπογραφικό πιεστήριο από την εποχή της πατριαρχίας του Κύριλλου Λούκαρη, στις αρχές του δέκατου εβδόμου αιώνα. Το γεγονός ότι μπόρεσε να επανασυγκροτηθεί, εκείνη ακριβώς την εποχή και με την έγκριση των οθωμανικών αρχών, τυπογραφείο υπό τον άμεσο έλεγχο του Πατριαρχείου ήταν ενδεικτικό της πιεστικής ανάγκης πού ένιωθαν τόσο ή Εκκλησία όσο και ή Πύλη να καταπολεμήσουν τα ρεύματα των νέων Ιδεών, πού διαδίδονταν μέσω των εκδόσεων των τυπογραφείων της διασποράς και ιδιαίτερα εκείνων της Βενετίας και της Βιέννης. Ή «Διδασκαλία Πατρική» προειδοποιούσε αυστηρά για «τας νεοφανείς ελπίδας της Ελευθερίας», τις οποίες ο συγγραφέας θεωρούσε ως «νεοφανή και έντεχνον παγίδα», το τελευταίο τέχνασμα το όποιο «έμεθοδεύθη» «ο πρώτος αποστάτης διάβολος» για να παραπλανήσει τους ευσεβείς. Ως αντίδοτο στην επώδυνη φωνή της ελευθερίας, ο συγγραφέας συμβούλευε υποταγή στην «ισχυράν βασιλείαν των Οθωμανών», ή οποία ήταν το δώρο του θεού προς τους ορθόδοξους χριστιανούς, σταλμένο για να τους προστατεύει από τις αιρέσεις. Σύμφωνα με τον συγγραφέα, ή Οθωμανική αυτοκρατορία είχε δημιουργηθεί από τον θεό εκ του μηδενός, σε μια εποχή πού ή χριστιανική ρωμαϊκή αυτοκρατορία άρχισε να «χωλαίνει εις τα της ορθοδόξου πίστεως φρονήματα», με σκοπό να «είναι εις μεν τους Δυτικούς ωσάν ένας χαλινός, εις δε τους Ανατολικούς ημάς πρόξενος σωτηρίας».

Οι πραγματικοί ορθόδοξοι χριστιανοί, κατά συνέπεια, όφειλαν να υποταχθούν με ευγνωμοσύνη στους θεόσταλτους αφέντες τους και να ξεχάσουν κάθε μάταιη συζήτηση για απατηλές ελευθερίες πάνω σ' αυτή τη γη. Το «νυν θρυλλούμενον σύστημα της ελευθερίας», πού είχε εμφανισθεί στις χώρες της Δύσης εκείνη την εποχή, αντέβαινε προς «τα ρητά της θείας Γραφής και των Αγίων Αποστόλων, οπού μας προστάζουν να υποτασσόμεθα εις τας υπερέχουσας αρχάς». Δεν αντιπροσώπευε παρά αναρχία και «ακαταστασία», οπού «το καθ' αυτό σκοπούμενον ταύτης της ελευθερίας μία μισητή ολιγαρχία και τυραννία, ως εκ της πείρας φαίνεται». Ό υπαινιγμός σε σχέση με τις πολιτικές περιπέτειες της Γαλλικής Επανάστασης ήταν σαφής σ’ αυτές τις τελευταίες προειδοποιήσεις. (σελ. 276-277).

Όταν ο Κοραής (που απάντησε στην «Διδασκαλία Πατρική» με το φυλλάδιό του «Αδελφική Διδασκαλία») έμαθε αργότερα τον θάνατο του πατριάρχη Γρηγορίου του Ε΄, αναφώνησε: «Τώρα ο Σουλτάνος σκοτώνει και τους φίλους του;».

Αργότερα η εκκλησία επινόησε τον μύθο του Κρυφού Σχολειού για να αποδείξει ότι εκείνη κράτησε το φως της μόρφωσης αναμμένο στα χρόνια της Τουρκοκρατίας. Στην πραγματικότητα το κρυφό σχολειό δεν υπήρξε. (Βλ. και Α. Αγγέλου: Το Κρυφό Σχολειό, χρονικό ενός μύθου, Εστία 1997). Δεν χρειάστηκε να υπάρξει, διότι οι Τούρκοι δεν ασχολήθηκαν ποτέ με τα θέματα εκπαίδευσης – σε αυτά τα θέματα η εκκλησία κυβερνούσε αυτόνομη το μιλλιέτ των Χριστιανών. Πολέμησε μάλιστα κάθε προσπάθεια διδασκαλίας εξω-θρησκευτικών μαθημάτων, π. χ. επιστημών. Έριχνε στο μπουντρούμι όποιους δίδασκαν Γαλιλαίο και Νεύτωνα.

Το σλόγκαν «Ελλάς η χώρα των μύθων» είναι απόλυτα ακριβές.

***************************************************

Αν μπορέσουμε – κάποτε – να ακολουθήσουμε την φράση του Σολωμού, ο πατριωτισμός γίνεται ένας νέος ανθρωπισμός. Αν κάνουμε σημαία μας την αλήθεια, τότε δεν χρειαζόμαστε πια πολλές σημαίες. Η αλήθεια του Τούρκου και του Έλληνα θα μπορούσε να είναι μία.

Η αλήθεια από τα ιστορικά συγγράμματα πρέπει να περάσει στην εκπαίδευση, από τα πανεπιστημιακά σπουδαστήρια να διαχυθεί στα μέσα ενημέρωσης, έτσι που όλο και περισσότερος κόσμος να συμμετέχει στο «αληθές εθνικόν» του Σολωμού.

Τότε η ώρα μιας νέας πατρίδας θα έχει σημάνει. Διότι, αν φτάσουμε να θεωρούμε εθνικό μόνον ότι είναι αληθές, τότε πατρίδα όλων μας γίνεται μία: η αλήθεια.


Eικονογράφηση: Βρυζάκης, Γύζης (λεπτομέρεια) και το εξώφυλλο της Νέας Εστίας του 1978 - αφιέρωμα στον Σολωμό.

Ελλάς – Γαλλία: Συμμαχία!

Τι συμβαίνει στην Γαλλία;

Από το 1789 οι Γάλλοι έχουν παράδοση στις επαναστάσεις και εξεγέρσεις. Βέβαια τελικά αυτό δεν τους ωφέλησε ιδιαίτερα – αν σκεφθούμε πως οι γείτονες και άσπονδοι φίλοι τους, οι Βρετανοί, έχουν προοδεύσει πολύ περισσότερο κοινωνικά και οικονομικά, χωρίς να ανοίξει μύτη. Για να μην αναφέρω τους Σκανδιναβούς και τις γειτονικές Κάτω Χώρες. Όλοι αυτοί έχουν χαμηλότερη ανεργία, υψηλότερο ρυθμό ανάπτυξης, μικρότερη γραφειοκρατία, καλύτερη ποιότητα ζωής και λιγότερες οικονομικές αγκυλώσεις.

Βέβαια εμείς νιώθουμε πιο κοντά μας τους Γάλλους, γιατί η κατάστασή μας προσομοιάζει με την δική τους. Κι εμείς είμαστε κρατιστές, έχουμε υψηλή ανεργία, και χαμηλή παραγωγικότητα, τραγική γραφειοκρατία, ισχυρή αριστερή ιδεολογία, τις υψηλότερες κοινωνικές εισφορές (με τις χαμηλότερες παροχές...) και αγρότες που ζουν από επιδοτήσεις (εκεί συμμαχούμε πάντα με τους Γάλλους σε βάρος του Τρίτου Κόσμου, που κατά τα άλλα πολύ τον αγαπάμε...).

Και τώρα είμαστε έξαλλοι με τον νόμο πρώτης απασχόλησης. Χωρίς βέβαια να λαμβάνουμε υπόψη ότι οι Γάλλοι έχουν την υψηλότερη ανεργία στους νέους (22%) και ότι ο νόμος αυτός δεν προήλθε από τις σαδιστικές τάσεις του κυρίου ντε Βιλπέν, αλλά με πρόθεση να τους βοηθήσει.

Υπάρχει και κάτι άλλο που δεν λέγεται (μόνον ο Αντώνης Καρκαγιάννης το έγραψε). Πολλοί νέοι στην Γαλλία (ιδιαίτερα από τις γνωστές banlieues) ζούνε σε βάρος του συστήματος. Μπαίνουν σε μία δουλειά για μερικούς μήνες (συνήθως συνεννοημένα) ίσαμε να αποκτήσουν δικαίωμα στο ταμείο ανεργίας και μετά ζούνε από τα επιδόματα και μικροδουλειές του ποδαριού (μερικές παράνομες) ανανεώνοντας κατά καιρούς το δικαίωμα επιδόματος με μικρές εικονικές προσλήψεις. Έτσι απομυζούν το σύστημα χωρίς να προσφέρουν. (Αν και οι εξεγερμένοι τώρα δεν είναι αυτοί, οι περιθωριακοί, αλλά οι φοιτητές).

Ελλάς-Γαλλία Συμμαχία, λοιπόν. Και επιπλέον σήμερα μεγάλο συλλαλητήριο στην Αθήνα εναντίον των μη κρατικών πανεπιστημίων. Και των μεταρρυθμίσεων στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Και του περιορισμού του χρόνου σπουδών. (Τι θα κάνουμε χωρίς συνταξιούχους φοιτητές;). Και για συμπαράσταση στους Γάλλους!

Βλέπετε είναι σε τόσο καλή κατάσταση τα ΑΕΙ μας που πρέπει να τα υπερασπιστούμε – μη και θιγούν τίποτα κακώς κείμενα!

Για εικονογράφηση, διάσημος Delacroix

Τριπλή επέτειος

21 Μαρτίου. Τι μέρα και η σημερινή!

21 Μαρτίου. Εαρινή ισημερία – πρώτη μέρα της άνοιξης. Θεσπισμένη από τους αστρονόμους και τα λουλούδια. (Και Παγκόσμια Ημέρα των Δασών). Για να νιώθουμε κι εμείς αναγεννημένοι.

21 Μαρτίου. Διεθνής Ημέρα της Ποίησης θεσπισμένη από την UNESCO.

21 Μαρτίου. Διεθνής ημέρα για την Εξάλειψη των Φυλετικών Διακρίσεων. Θεσπισμένη από τον ΟΗΕ.

Το 1960, την ημέρα αυτή, στο Sharpeville της Νότιας Αφρικής η αστυνομία άνοιξε πυρ και σκότωσε 69 ανθρώπους που συμμετείχαν σε μία ειρηνική διαδήλωση εναντίον του Απαρτχάιντ. Η απόφαση 2141 (ΧΧΙ) του 1966 καθιέρωσε την ημερομηνία ως ημέρα μνήμης και αγώνων για την κατάργηση κάθε είδους ρατσιστικής διάκρισης.

Εμείς σε αυτό το blog μιλάμε, μέρες τώρα, για την ποίηση – χωρίς φυσικά να την έχουμε εξαντλήσει. Μιλήσαμε και για την Άνοιξη.

Ίσως τώρα να πρέπει να ασχοληθούμε και με τον ρατσισμό.

Όχι γενικά. Όχι αφηρημένα. Για τον καθημερινό ρατσισμό της ζωής μας.

Για μένα ο πρώτος ρατσισμός είναι η άρνησή του. Όταν μία κοινωνία λεει: «Οι Έλληνες δεν είναι ρατσιστές» κάνει μία διάκριση (ρατσιστική) υπέρ των Ελλήνων και επιβεβαιώνει τον ρατσισμό της.

Έχω πει ότι ο ρατσισμός είναι εκ γενετής αρρώστια της ανθρώπινης ψυχής: γεννιόμαστε ρατσιστές, με την δυσπιστία και τον φόβο του Άλλου, του Ξένου. Το καλύτερο που μπορούμε να κάνουμε είναι να συνειδητοποιήσουμε το γεγονός και να το πολεμάμε όλη μας τη ζωή.

Το πιο δύσκολο είναι να εντοπίσουμε τον ρατσισμό. Πολλές συμπεριφορές που μας φαίνονται αυτονόητες, είναι ρατσιστικές. Αλλά κανείς δεν μας έχει μάθει να τις αναγνωρίζουμε και να τις πολεμάμε. Τις θεωρούμε σχεδόν φυσικές. Ο δημοσιογράφος που γράφει: «Ο αμερικανοεβραίος Κίσιγκερ» διαπράττει ρατσιστικό ολίσθημα – αλλά δεν το ξέρει.


Αυτό που ιδιαίτερα με ανησυχεί, είναι ότι δεν γίνεται καμία προσπάθεια για να αλλάξει αυτή η στάση. Παιδεία, κράτος ΜΜΕ, θα έπρεπε να εργαστούν για την δημιουργία μίας πιο ανεκτικής και ανοιχτής κοινωνίας. Αλλά τι να περιμένει κανείς όταν η πιο έγκυρη μελέτη (Φραγκουδάκη-Δραγώνα) έδειξε πως οι καθηγητές και οι δάσκαλοι είναι πιο ρατσιστές και μισαλλόδοξοι από τους μαθητές τους...

Είμαστε – δυστυχώς – από τις πιο ρατσιστικές κοινωνίες της Ευρώπης.

Το δείχνουν οι έρευνες της Eurostat που κάθε χρόνο επιβεβαιώνουν την μισαλλοδοξία και την ξενοφοβία μας. Και για να μην μιλήσω για Αλβανούς, Νέγρους, και άλλους ξένους – σκεφθείτε το κατάντημα εκείνων των ελλήνων που τυχαίνει να είναι Ρομά (Τσιγγάνοι ή, επί το ρατσιστικότερον, Γύφτοι). Σε καμία χώρα της Ευρώπης δεν υφίστανται τέτοιες διακρίσεις, σε καμία δεν ζούνε σε τόσο άθλιες συνθήκες... Και είναι έλληνες πολίτες, σαν κι εμάς, όχι μετανάστες.

Α θέλετε να βρείτε συγκεκριμένες παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων για τους Ρομά πηγαίνετε στην ιστοσελίδα του Παρατηρητηρίου του Ελσίνκι ΕΔΩ. Θα βρείτε άπειρες...

Και να ήταν μόνο οι Ρομά; Σκεφθείτε τον καθημερινές μας διακρίσεις απέναντι, στις γυναίκες, τους γέροντες, τα πρόσωπα με ειδικές ανάγκες. Τον επαγγελματικό ρατσισμό με τα στερεότυπα (μπορεί ένα βιομήχανος να γράφει ποιήματα;). Τον ρατσισμό των αστείων (οι Πόντιοι, οι Βέλγοι, οι Ξανθές...). Α, ναι, εμποτισμένη είναι η ζωή μας...



Οι φωτογραφίες είναι του Λάμπρου Παπανικολάτου