Απαγορεύσεις

Χαζεύω ηλεκτρονικά στην Στουρνάρη. Εδώ και χρόνια είναι η αγαπημένη μου βόλτα – ιδίως τα Σάββατα το πρωί. Πάω πολύ νωρίς, πριν γίνει αδιάβατος ο δρόμος από τα τριπλοπαρκαρισμένα αυτοκίνητα.

Ψηλά, κοντά στην πλατεία Εξαρχείων, με σταματάει μία νέα κοπέλα – γύρω στα 25. Χλωμή και με ατημέλητα ξανθά μαλλιά. Χωρίς να με κοιτάει μου λεει χαμηλόφωνα: «Κύριε βρίσκομαι σε δύσκολη θέση. Έχω ήδη συμπτώματα στέρησης. Μαζεύω χρήματα για να πάρω τη δόση μου – σας παρακαλώ, βοηθείστε».

Την ώρα που μιλάει βλέπω ότι τα χέρια της τρέμουν ανεπαίσθητα. Τα μάτια της είναι αλλού. Έχω την αίσθηση ότι μου λέει την αλήθεια.

Κινηματογραφικά περνάνε από το μυαλό μου διάφορες εναλλακτικές λύσεις. Να της κάνω ένα σύντομο κήρυγμα για τις βλαβερές συνέπειες των ναρκωτικών, να της πω «δεν σου δίνω για να τα κόψεις», να της συστήσω μία φίλη μου που εργάζεται σε κοινότητα απεξάρτησης... Και τελικά βγάζω και της δίνω. Χάνεται μέσα στον κόσμο.

Δεν ξέρω ακόμα αν έκανα καλά – είδα όμως τόσο έντονα την ανάγκη της...

Πηγαίνω κατά καιρούς στην Ομόνοια – η γυναίκα μου εργάζεται στην Πολυκλινική. Καμιά φορά, όταν έχει απογευματινό ιατρείο, πηγαίνω και βράδυ. Όλη μέρα – αλλά περισσότερο το βράδυ – περιφέρονται σαν ζόμπι στρατιές ναρκομανών. Με βλέμμα απλανές και ασταθή βήματα τριγυρνάνε. Μερικές φορές σωριάζονται – όπου βρούνε.

«Μάστιγα τα ναρκωτικά» γράφουν οι εφημερίδες, απηχώντας την γνώμη του μέσου πολίτη, που τρέμει για τα παιδιά του. Όσα όμως επίθετα και να τους κολλήσουμε δεν θα φύγουν. Ούτε με εξορκισμούς, ούτε με παραινέσεις. Άλλωστε, συνοδεύουν τον άνθρωπο από τα πρώτα του βήματα στον κόσμο. Παραισθησιογόνες ουσίες χρησιμοποιούσαν όλοι οι πολιτισμοί, αρχαίοι και νέοι, πρωτόγονοι και πολιτισμένοι. Εθιστικές ουσίες επίσης. Μερικές από αυτές είναι νόμιμες αν και πολύ πιο βλαβερές από τις παράνομες. Π. χ. το τσιγάρο και το αλκοόλ. (Για το τσιγάρο και τα υπόλοιπα κάνετε κλικ σε ένα κείμενό μου ΕΔΩ).

Τα προγράμματα απεξάρτησης έχουν τελική επιτυχία γύρω στο 3%. Ας αφήσουμε που ποτέ δεν θα είναι αρκετά για να καλύψουν όλους τους χρήστες. Κι εκεί έχει δημιουργηθεί μία ύποπτη βιομηχανία με αμφίβολα οφέλη...

Απελευθέρωση; Μοιάζει η πιο ορθολογική λύση. Οι μόνοι που έχουν σίγουρα να χάσουν είναι οι έμποροι και οι κρατικοί λειτουργοί (μπάτσοι, δικαστές, κλπ) που λαδώνονται από αυτούς. Άλλωστε η απαγόρευση είναι σχετικά πρόσφατη υπόθεση. Αμερικάνικη εφεύρεση. Ξεκίνησε μετά τον Β΄ παγκόσμιο – μερικοί λένε με πίεση της Μαφίας, που είχε χάσει τα έσοδα της ποτοαπαγόρευσης και ήθελε να ρεφάρει.

Η ποτοαπαγόρευση αποτελεί ένα καλό μοντέλο σκέψης για το πρόβλημα – δεν μείωσε καθόλου την κατανάλωση αλκοόλ – αύξησε μόνο τα κέρδη των εμπόρων...

Δεν είμαι ειδικός και δεν έχω τελεσίδικη άποψη. Νομίζω όμως ότι έκανα καλά σήμερα το πρωί που έδωσα αυτά τα χρήματα στην κοπέλα. Αν δεν υπήρχε απαγόρευση, μπορεί να χρειαζόταν πολύ λιγότερα. Ή και καθόλου, αν πήγαινε σε ένα νοσοκομείο όπου θα ήταν καταχωρημένη...

Το ταξίδι

Όνειρο απίστευτο η λιόχαρη μέρα! Κι εγώ κι η Αννούλα
λίγοι παλιοί σύντροφοί μου και κάποιες κοπέλες μαζί,
μπήκαμε μέσα σε μια γαλανή, μεθυσμένη βαρκούλα,
μπήκαμε μέσα και πάμε μακριά στης Χαράς το νησί.

Ούτ' ένα σύννεφο κι ούτ' ένας μαύρος καπνός στον αγέρα,
πλάι μας στήθη ερωτιάρικα κι άσπροι χιονάτοι λαιμοί,
φως στα μαλλιά τα ξανθά, φως στο πέλαγο, φως πέρα ως πέρα,
μα ποιος επήγε ποτέ του μακριά στης Χαράς το νησί;

Ω! τι με νοιάζει κι αν πάμε ως εκεί; τι με νοιάζει; Γελάει
όλ' η γλυκιά συντροφιά μου, γελά η θλιμμένη ζωή,
στ' άπειρο μέσα κυλάμε, κι η Αννούλα τρελά τραγουδάει.
Όπου και να 'ναι μακριά, θα φανεί της Χαράς το νησί.

(Εδώ βουρκώνω):

Όπου και να 'ναι μακριά, θα φανεί της Χαράς το νησί.



Δεν θέλω άλλα σκουπίδια!

Ξαφνικά θυμήθηκα ένα από τα λίγα ποιήματα που ξέρω απέξω. Είναι "Το Ταξίδι" του ξεχασμένου σήμερα ποιητή Λάμπρου Πορφύρα (ψευδώνυμο του Δημήτρη Σύψωμου).

Είχα δεκαετίες να το ανακαλέσω. Λοιπόν αυτό το ποίημα, αφελές, τραγουδάκι, μου δίνει μία απίθανη αίσθηση ευτυχίας, χαράς, ανάτασης. Δεν ξέρω αν έτσι το νιώθουν και οι άλλοι. Αλλά σας το χαρίζω με αγάπη, αυτή την γκρίζα μέρα.

Le Royaume des Poubelles

Κι ενώ εμείς συζητάμε για φιλμική τέχνη και άλλα υψηλόφρονα, η Αθήνα – όλη η Ελλάδα – πνίγεται στο σκουπίδι.

Το πρωί ξύπνησα με πρησμένα μάτια. Πήγα το απόγευμα στον οφθαλμίατρο ο οποίος με πληροφόρησε ότι οι αλλεργίες έχουν πάρει μορφή επιδημίας.

Η διαχείριση των απορριμμάτων είναι για μένα αρκετή απόδειξη ότι έχουμε όλοι αποτύχει. Ως πολίτες, ως τοπική αυτοδιοίκηση, ως κράτος.

Πως καταφέρνουν μωρέ οι Κουτόφραγκοι και όχι μόνο κρατάνε τις πόλεις τους καθαρές – αλλά βγάζουν και λεφτά από τα σκουπίδια;

Κι εμείς δεκαετίες τώρα τσακωνόμαστε για το αν και πού θα γίνει χωματερή. Κανείς δεν την θέλει και κανείς δεν έχει την δύναμη να την επιβάλει. Έτσι έγινε όλη η χώρα μία χωματερή.

Κάθε μέρα πληρώνουμε πρόστιμο στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τον Κουρουπητό – το καρκίνωμα της Κρήτης.



Στο μεταξύ έχουν δημιουργηθεί αιμοβόρες μαφίες γύρω από το σκουπίδι. Οι μόνιμοι σκουπιδιάρηδες εργάζονται σε γραφεία. Άλλοι, ωρομίσθιοι ή ημερομίσθιοι, τα μαζεύουν. Οι οποίοι δεν θα ωφεληθούν από τις ειδικές ρυθμίσεις για τα βαρέα και ανθυγιεινά.

(Άλλη πληγή αυτά! Στο «Ειρωνικό – Νεοελληνικό – Λεξικό» έγραφα: Βαρέα και ανθυγιεινά: Βασικά όλα τα επαγγέλματα – η δουλειά αυτή καθ’ αυτή κουράζει και αρρωσταίνει. Να ληφθεί υπόψη στο νέο ασφαλιστικό νομοσχέδιο).

Γιατί – γιατί δεν μπορούμε να συνεννοηθούμε και να λύσουμε ένα πρόβλημα που μας αρρωσταίνει, μας ρεζιλεύει, μας σκοτώνει; Κάθε τρεις και δύο, βουνά τα σκουπίδια στους δρόμους. Και κάθε ταξίδι στην Ελλάδα γίνεται από χωματερή σε χωματερή.

Με αυτά και με αυτά νάμαστε πάλι στην τελευταία θέση της Ευρώπης από ποιότητα ζωής (σημερινές εφημερίδες).

Ξέρω, τα έχουμε ξαναπεί αυτά, συζητώντας για την πόλη Kulmbach… Αλλά η μυρωδιά των σκουπιδιών είναι τόσο δυνατή, που δεν με αφήνει να γράψω τίποτα άλλο.

Η χρεοκοπία του ορθού λόγου. Δέκα εκατομμύρια άνθρωποι είμαστε ανίκανοι να διαχειριστούμε τα απορίμματά μας.

Βρωμάμε σαν χώρα!

(Και μετά λένε εμένα Ανθέλληνα, όταν αγανακτώ με τα χάλια μας!)



Ο τίτλος, για λόγους class, σημαίνει: το Βασίλειο των Σκουπιδοτενεκέδων στα Γαλλικά. (Δεν υπάρχει λέξη για την χωματερή).H γελοιογραφία του Πετρουλάκη από την Καθημερινή.

Πάθος στην οθόνη

Ξέρω πως οι ταινίες για τις οποίες θα μιλήσω εδώ δεν είναι οι καλύτερες στην ιστορία του κινηματογράφου. Πως δεν συγκρίνονται με το Θωρηκτό Ποτέμκιν, τον Πολίτη Καίην, τις δημιουργίες του Κιούμπρικ ή του Χίτσκοκ (δύο πολυαγαπημένοι σκηνοθέτες).


Αλλά είναι οι ταινίες που έχω δει άπειρες φορές (ούτε θυμάμαι πόσες) στον κινηματογράφο πρώτα, σε βίντεο μετά και στο home cinema τα τελευταία χρόνια. Οι πρώτες που φρόντισα να αποκτήσω σε VHS και μετά σε DVD. Και αυτές που όσες φορές και να τις ξαναδώ με μαγεύουν. Ακόμα κι όταν δεν τις βλέπω, αλλά τις θυμάμαι, νιώθω την μαγεία τους μέσα μου.


Casablanca: Η πιο ερωτική ταινία της ιστορίας. Με δύο τέλειους ήρωες – το Χάμφρεϋ Μπόγκαρτ στην καλύτερή του στιγμή και την Ίνγκριντ Μπέργκμαν. Και με ένα τέλειο καστ – Κλώντ Ραίηνς, Πωλ Χενράιτ, και το τραγούδι που με κάνει να βουρκώνω – As time goes by.


(Όχι – ποτέ δεν είπε ο Μπόγκαρτ τη φράση: Play it again, Sam).

Με μία υπέροχη ατμόσφαιρα, φτιαγμένη στο στούντιο – πιο εξωτική από την πραγματική Καζαμπλάνκα. (Αν πάτε, θα απογοητευθείτε!). Και με τον πιο μεγάλο πλατύ, άπειρο έρωτα σε όλη την ιστορία του κινηματογράφου, παιγμένο με τέτοια ένταση, που καίει την οθόνη.

Casablanca, η μαγική.




Το άλλο φιλμ είναι το «Όσα παίρνει ο Άνεμος». Η πιο ρομαντική ταινία όλων των εποχών. Με φόντο ιστορικό, πόλεμους, στρατιές, σκλάβους, πυρκαγιές, μάχες. Στον αριστοκρατικό Νότο των Ηνωμένων Πολιτειών, σε βίλες νεοκλασικές με νευρωτικές κυρίες που φοράνε κορσέδες και κρινολίνα.

Η Βίβιεν Λη υπέροχη σαν πεισματάρα Σκάρλετ και απέναντί της ο γόης, ειρωνικός και γοητευτικός, Κλαρκ Γκέημπλ. (Frankly, my dear, I don’t give a damn!). Κι εδώ μία τέλεια διανομή – ξεχωρίζουν ο Λέσλυ Χάουαρντ και η Ολίβια ντε Χάβιλαντ. Μνημειώδης η μουσική του Μαξ Στάινερ – ίσως η σημαντικότερη που γράφτηκε για ταινία.


Gone with the Wind, η ρομαντική.

Δύο ταινίες μύθοι, που όταν παίζονται (συνεχώς) και ξαναπαίζονται, γοητεύουν όλες τις γενιές (τώρα ήδη τέσσερις!) άσχετα από την ηλικία τους και την εποχή τους.

Κι εδώ θα προσθέσω μία τρίτη. Δεν είναι στο ίδιο επίπεδο – αλλά πενήντα χρόνια τώρα είμαι ερωτευμένος με την πρωταγωνίστριά της: την Ρίτα Χαίηγουωρθ. Στην Γκίλντα (παλιά την προφέρανε Τζίλντα) έχει δώσει το οριστικό – για μένα – sex symbol. Δέκα ξενέρωτες Μαίρυλην μαζί, δεν την φτάνουν. Ίσως η μόνη που την άγγιξε κάποτε, να ήταν η ψυχρή πρασινομάτα Λωρήν Μπακώλ.

Τέτοιες ιστορίες πάθους και έρωτα δεν ξαναγυρίστηκαν. Όπως λεν και οι Αγγλοσάξονες: «They don’t make them like that, anymore».

Τώρα εσείς, οι νεότεροι, μπορεί και να μην ξέρετε για τί πράγμα μιλάω. Αν έτσι συμβαίνει, ψάξτε να βρείτε αυτές τις ταινίες (πανεύκολο μέσω Internet) και μετά μου γράφετε...

My fair ladies

Κάποτε συζητούσα με μία κυρία που, εκτός από πολύ όμορφη, ήταν και καθηγήτρια Πανεπιστημίου στην έδρα της Δερματολογίας.

Την ρώτησα λοιπόν: "Από ότι ξέρω, τα διάφορα καλλυντικά, για τα οποία οι γυναίκες ξοδεύουν περιουσίες, δεν έχουν σχεδόν καμία ωφέλεια. Π. χ. η επιδερμίδα δεν ενυδατώνεται από έξω, όσες κρέμες κι αν της βάλεις. Ενυδατώνεται από μέσα. Διορθώστε με αν κάνω λάθος".

Μου απάντησε: "Έχετε δίκιο. Όμως, η ανάγκη των γυναικών να νικήσουν τον χρόνο και να κρατήσουν την ομορφιά τους, ή έστω την φρεσκάδα τους, είναι πολύ βαθιά ριζωμένη. Ακόμα κι εγώ, που λόγω της θέσης και της δουλειάς μου ξέρω πόσο λίγο ωφελούν τα καλλυντικά, συχνά υποκύπτω και τα αγοράζω".


Έχουμε λοιπόν μία αγορά δισεκατομμυρίων που ουσιαστικά εμπορεύεται ωραίες συσκευασίες και ...ελπίδες. Πανάκριβα μαντζούνια (σαν το εικονιζόμενο της La Prairie από ...χαβιάρι!) πουλιούνται σε κυρίες για να νικήσουν τον πανικό του χρόνου.

Κάθε φορά που μία θηλυκή ύπαρξη με αποπαίρνει για τις μανίες μου (gadgets, μηχανάκια και μηχανές) δεν έχω παρά να την παρασύρω στο μπάνιο της. Εκεί, εκτός από τα καλλυντικά που χρησιμοποιεί τώρα, υπάρχει και ένα απέραντο νεκροταφείο παλιών καλλυντικών και παλιών ελπίδων.

Α, ναι - είσαστε πολύ πρακτικές και προσγειωμένες, κυρίες μου - εκτός από ένα πράγμα: όταν πλησιάζουμε στην εμφάνισή σας. Εκείνο το "δεν έχω ρούχο να βάλω" που μονολογείτε μπροστά σε μία γεμάτη ντουλάπα, "δεν έχω παπούτσι να βάλω" μπροστά σε μία παπουτσιέρα ψηλότερη από μένα......

Αλλά αυτοί οι παραλογισμοί είναι που σας κάνουν ακόμα πιο αγαπητές...

(Να λοιπόν και κάτι που δεν μοιάζει με ποδόσφαιρο)

Κιτρινόμαυρη Ραψωδία

Τι είναι αυτό που σε κάνει οπαδό μίας ομάδας;

Οπαδός ενός κόμματος γίνεσαι γιατί ταιριάζει με τις απόψεις σου, σε εκφράζει ταξικά ή ιδεολογικά, ή επειδή πιστεύεις στον αρχηγό του. Πιστός μίας θρησκείας γίνεσαι γιατί (συνήθως) γεννιέσαι μέσα σε αυτήν και ακολουθείς την παράδοση της οικογένειάς σου. Η εθνική σου ταυτότητα καθορίζεται κι αυτή από την γέννησή σου και τους γονείς σου.

Όμως γιατί κάποιος που γεννήθηκε μέσα σε Γαύρους, γίνεται Βάζελος;

Η ποδοσφαιρική μας ταυτότητα είναι, μετά την εθνική, την θρησκευτική και την πολιτική, η τέταρτη σπουδαιότερη. (Για μερικούς είναι πρώτη). Οι πραγματικοί οπαδοί είναι πρώτα πιστοί και μετά φίλαθλοι. Η ομάδα τους είναι Ιδέα, Θρησκεία, Θρύλος, Πατρίδα. Πάντα έτοιμοι να υποφέρουν, να πολεμήσουν, να πανηγυρίσουν ή να βρίσουν.

Εγώ, από τότε που θυμάμαι τον εαυτό μου, ήμουν ΑΕΚτζής.

Γιατί; Δεν ξέρω. Το σπίτι, η οικογένεια, το περιβάλλον, ποδοσφαιρικά αδιάφορο. Καμία σχέση με Κωνσταντινούπολη. Η γειτονιά αριθμούσε μερικούς Ολυμπιακούς και Παναθηναϊκούς. Ήμουν, από ότι θυμάμαι, ο μόνος κιτρινόμαυρος.

Ήταν Κατοχή. Μπάλα δεν είχαμε δει ποτέ – παίζαμε με λαστιχένια παιδικά τόπια, και, αφού χάθηκαν και αυτά, με ..κάλτσες. Ναι, χιλιομπαλωμένες μάλλινες κάλτσες που δεν φοριόνταν πια τις έραβαν οι μανάδες όλες μαζί και γίνονταν κάτι σαν μπάλα. Παίζαμε σε αλάνες – αλλά κυρίως στους δρόμους. Άδειοι ήταν, ζήτημα αν περνούσαν τρία αυτοκίνητα την ημέρα.

Ήμουν λοιπόν ΑΕΚ. Μη φανταστείτε φανέλες και κασκόλ – δεν υπήρχαν τότε τέτοια πράγματα. Τα χρώματα τα ξέραμε ...θεωρητικά. Μαθαίναμε όμως τα ονόματα των ποδοσφαιριστών. Θεοί μου ήταν ο Ρίμπας (και μετά ο Δελαβίνιας, σπουδαίοι τερματοφύλακες) οι Μαρόπουλος, Μάγειρας, Τζανετής και αργότερα ο Σταματιάδης, ο μέγας Μίμης Παπαϊωάννου και ο εξίσου σημαντικός Νεστορίδης, ο μόνιμος Σεραφείδης... Αρκετούς από αυτούς τους χάρηκα στο γήπεδο. (Τηλεόραση δεν υπήρχε, βέβαια). Γήπεδο σκληρό σαν τσιμέντο το καλοκαίρι και μαλακό σαν βούρκος το χειμώνα.

Έχασα την ΑΕΚ όταν έφυγα για σπουδές στην Γερμανία. Εκεί βέβαια είδα άλλο ποδόσφαιρο. Εκεί, ως Ελληνο-Βαυαρός, έγινα οπαδός της Bayern. (Παρόλο που τότε δεν ήταν η καλύτερη ομάδα της πόλης και έχανε από την 1860).

Αλλά το ΑΕΚάκι δεν το ξέχασα. Κι ακόμα και σήμερα το παρακολουθώ. Έζησα τα ένδοξα χρόνια του Μπάρλου και του Μπάγιεβιτς. Με χάλασε όταν είχε πέσει σε χέρια ανυπόληπτων ανθρώπων του υποκόσμου. Και χάρηκα όταν ο Ντέμης Νικολαΐδης έδωσε στην ομάδα νέο πρόσωπο και νέο ύφος. Αλλάζοντας αρκετά και το σκηνικό στο ταλαιπωρημένο ελληνικό πρωτάθλημα.

Έγραψα πριν: το ΑΕΚάκι. Κανένας οπαδός του Παναθηναϊκού ή του Θρύλου δεν θα έδινε υποκοριστικό στην ομάδα του. Ίσα-ίσα που χρησιμοποιούνε μόνο υπερθετικά. Αλλά η ΑΕΚ είναι λιγότερο πομπώδης και πιο οικεία. Ή έτσι μου φαίνεται εμένα...

Εσείς τι ομάδα είστε; Και ξέρετε γιατί;

Να ένα θαύμα!

Την πιο πάνω φωτογραφία την έβγαλα σήμερα το μεσημέρι στα Κιούρκα με το κινητό μου. Στην κάτω δεξιά γωνία μπορείτε να δείτε ημερομηνία και ώρα.



Αν κάποιος συγγραφέας επιστημονικής φαντασίας είχε γράψει πριν είκοσι χρόνια πως με ένα τηλέφωνο βάρους 99 γραμμαρίων θα μιλούσα (από παντού), θα έστελνα γραπτά μηνύματα, θα φωτογράφιζα, θα τραβούσα μικρά βίντεο, και θα μπορούσα να τα στείλω όπου γης...




...πως θα αποθήκευα 488 καρτέλλες με 910 τηλέφωνα, διευθύνσεις, email, όλα μου τα ραντεβού, όλες μου τις σημειώσεις (από τραπεζικούς λογαριασμούς μέχρι περιλήψεις κειμένων)...



..ότι θα άκουγα ραδιόφωνο με άριστη λήψη κι ότι με μία κάρτα μνήμης 2GB θα είχα και ένα walkman με αρκετές εκατοντάδες τραγούδια σε ΜΡ3...



...ότι αυτό το μηχανάκι θα με ξυπνούσε το πρωί, θα μου θύμιζε τα ραντεβού μου, θα αναγνώριζε τις κλήσεις μου και θα έπαιρνε την αλληλογραφία μου...



...ότι θα συνδεόταν στο Google και θα έλυνε πολλές απορίες μου, θα μάθαινε τα νέα από το BBC mobile news, θα έπαιζε ωραία τρισδιάστατα παιχνίδια...



...θα έκανε βιντεοκλήσεις, θα έδειχνε ζωντανή τηλεόραση (π. χ. το ματς στις κρίσιμες φάσεις) και θα τσεκάριζε τους τραπεζικούς μου λογαριασμούς...


...θα του έλεγα ότι έχει καταπιεί πολύ LSD ή μεσκαλίνη (οι ντρόγκες της εποχής) κι ότι πρέπει να πάει να κοιταχτεί!

Υ. Γ. Τώρα θυμήθηκα ότι είχα παραλείψει και άλλες χρήσεις του κινητού μου: κάνει τους μαθηματικούς μου υπολογισμούς, έχει μετατροπέα μονάδων βάρους, μήκους, όγκου, θερμοκρασίας, αποστάσεων και εμβαδών, βρίσκει την ώρα σε όλες τις πόλεις της γης, κρυπτογραφεί τα PIN μου και μετατρέπει τις αξίες νομισμάτων.

Κι επειδή μερικοί τεχνόφοβοι "απογοητεύτηκαν" γιατί ονόμασα θαύμα ένα τεχνολογικό αντικείμενο - τους πληροφορώ ότι το θαύμα υπάρχει στην ευφυία, την φαντασία και την δημιουργικότητα των ανθρώπων που το έφτιαξαν!


Όλες οι φωτογραφίες σε αυτό το post έχουν τραβηχτεί με κινητό.

Τα όρια της σάτιρας

Πολύ με προβλημάτισε (και μου κόστισε ύπνο) η διχογνωμία των σχολιαστών γύρω από το κείμενο του «Σαλτάρω...» με τίτλο «Η Είσοδος του Ιησού στα Ιεροσόλυμα».

Το κείμενο είναι σαφώς μία σατιρική παρωδία. Χοντρή σάτιρα, με αισχρολογίες και ασεβέστατη. Αλλά σάτιρα.

Έπρεπε να την σβήσω;

Ξαναγυρίζουμε στο δίλημμα των σκίτσων του Μωάμεθ;

Ας σκεφθούμε μία στιγμή τι είναι σάτιρα.

• Είναι μία επίθεση σε κάποιο κατεστημένο. Δεν σατιρίζεις τον φτωχό, τον περιθωριακό και τον αδύναμο. Σατιρίζεις την εξουσία, τις επικρατούσες ιδέες, την βλακεία και την αναισθησία.

• Είναι μία επίθεση που μαστιγώνει, γδέρνει, πονάει. Αν απλώς σε διασκεδάζει, δεν είναι σάτιρα – είναι ευθυμογράφημα. Στην πρώτη σάτιρα της ιστορίας, ο Αρχίλοχος τόσο σκληρά σατίρισε τον Λυκάμβη και τις κόρες του, που αυτοκτόνησαν. Κρεμάστηκαν! Ο Ιππώναξ, με την σάτιρά του, ανάγκασε τους γλύπτες που του έφτιαξαν ανδριάντα, να ακολουθήσουν τον ίδιο δρόμο. (Όπως βλέπουμε, από την αρχή η σάτιρα δεν ήταν αναίμακτη).

• Δεν έχει ιερό ούτε όσιο. Συνήθως – όχι πάντα – είναι αθυρόστομη και βωμολοχική. Ο Αριστοφάνης βωμολοχεί ασύστολα – ο Ροΐδης θίγει και αυτός τα ιερά αλλά με κομψό τρόπο. Πάντως βασικό της χαρακτηριστικό είναι η ελευθερία και η ελευθεροστομία. Δεν γνωρίζει όρια και καθωπρεπισμούς.

Σύμφωνα με αυτούς τους πρόχειρους ορισμούς το κείμενο του «Σαλτάρω...» είναι σάτιρα. Μπορεί κανείς να διαφωνεί για το αν είναι καλή (ως σάτιρα) αν πετυχαίνει τον στόχο ή τον υπερακοντίζει. (Προσωπικά την θεωρώ υπερβολική και σε ορισμένα σημεία κακόγουστη). Αλλά, αντίθετα με άλλα παραληρηματικά σουρεαλιστικά του σχόλια (αυτόματης γραφής;), έχει ένα στόχο. Τον χριστιανικό μύθο.

Οι Monty Pythons στο Life of Brian είχαν τον ίδιο στόχο. Ο Swift, ο Βολτέρος, o Ροΐδης, ο Λασκαράτος και ο ...Τζιμάκος. Αν ψάξετε στο Google με λέξεις κλειδιά Christian satire ή religious satire θα βρείτε άφθονες εγγραφές. Τι θα κάνουμε με όλους αυτούς; Να τους σβήσουμε;


Στην φωτογραφία ο Ροΐδης, τριαντάρης, στην κλασική φωτογραφία του Π. Μωραΐτη. Ένα κείμενό μου για τον μεγαλύτερο Έλληνα σατιρικό ΕΔΩ.

Ο Ιούδας τώρα δικαιώνεται!

Πλησιάζει Πάσχα. Ξαφνικά σήμερα διαβάζω σε όλες τις εφημερίδες, στο BBC, στο in.gr για την μεγάλη αποκάλυψη: επιτέλους δημοσιεύεται το γνωστό (αλλά εξαφανισμένο από χρόνια) Ευαγγέλιο του Ιούδα. Εκεί ο Ιούδας εμφανίζεται όχι σαν προδότης αλλά ως ο καλύτερος μαθητής του Ιησού ο οποίος κατ' εντολή του τον πρόδωσε.

Ο Ιησούς του είπε: «Εσύ θα θυσιάσεις τον άνθρωπο που με ενδύει».

(Περισσότερα στοιχεία ΕΔΩ).

Αν πράγματι δεχθούμε ότι η Σταύρωση ήταν θείο σχέδιο και έγινε με θεία επιταγή - τότε το όργανο που οδήγησε σε αυτήν δεν μπορεί να θεωρηθεί ένοχο. Ήταν μέρος του σχεδίου - απαραίτητο μάλιστα.

Κι αν έχει δεχθεί κατάρες στους αιώνες, ο αθώος αυτός! Το όνομά του έγινε συνώνυμο του προδότη....
Τα τριάντα αργύρια κυκλοφορούν σε όλη την οικουμένη.

Ο Ιούδας τώρα δικαιώνεται!

Εξίσου αθώος ήταν και ο δεύτερος ληστής - αυτός που ΔΕΝ πήγε στον Παράδεισο. Έχω γράψει κάτι γι αυτόν:


Η απορία του ληστή

Από μικρό παιδί, όταν άκουγα τα Ευαγγέλια της Μεγάλης Πέμπτης ένιωθα συμπάθεια για τον αντιπαθέστερο ληστή. Όχι εκείνον που είπε το περίφημο “Μνήσθητί μου Κύριε…”, αλλά τον άλλο που “εβλασφήμει... λέγων: ει συ ει ο Χριστός, σώσον σεαυτόν και ημάς”.

Αυτόν δεν τον πήρε μαζί του ο Ιησούς στον Παράδεισο, όπως τον πιο θεοφοβούμενο ομότεχνό του (“...σήμερον μετ'εμού έση εν τώ παραδείσω”). Τότε έβρισκα άδικη αυτή την προτίμηση. Γιατί να μην αξιωθεί κι ο άλλος αμαρτωλός την σωτηρία; Έστω κι αν είχε “βλασφημήσει”. (Πού; Πώς; Κι αυτό μου φαινόταν ασαφές.)

Δεν ξέρω πόσο καλά θυμόσαστε τη σκηνή (Λουκ. κγ' 39-44): Στον “Κρανίου Τόπον” σταυρώνεται ο Ιησούς, μαζί του και οι δύο “κακούργοι”. “Ον μεν εκ δεξιών ον δε εξ αριστερών”. Ο πρώτος κάνει τη βλάσφημη ερώτηση. Ο δεύτερος τον επιπλήττει: “Ουδέ φοβεί συ τον Θεόν;...”. Εμείς, συνεχίζει, δίκαια τιμωρούμεθα “ούτος δε ουδέν άτοπον έπραξε.” Και, στρεφόμενος προς τον Ιησού: “Μνήσθητί μου Κύριε όταν έλθεις εν τη βασιλεία σου”.

Τώρα, μετά τόσα χρόνια, μπόρεσα να εντοπίσω την δυσφορία μου. Ο “βλάσφημος” ληστής, με την ωμή, πραγματιστική απορία του, εκφράζει κάτι πολύ ανθρώπινο: τον ορθό λόγο. Τιμωρείται επειδή σκέπτεται λογικά - με τον τρόπο δηλαδή που είμαστε προγραμματισμένοι να λογιζόμαστε.

Γιατί, όσο κι αν φαίνεται αφελής η ερώτησή του, δεν παύει να είναι ακλόνητα λογική. Δεν αρνήθηκε, ούτε καν αμφισβήτησε την θεότητα του Ιησού. Την έθεσε σε απορητική δοκιμασία. (Αν...) Η βλασφημία του ήταν ότι δεν μπόρεσε να δεχθεί σαν δεδομένο το απίθανο - το ότι σταυρώνεται δίπλα του ο Υιός του Θεού!

Αν μάλιστα προεκτείνει κανείς περισσότερο την απορία του ληστή, μπορεί να περιλάβει όλο το “παράδοξο” (που θα έλεγε ο Kierkergaard) ή το “παράλογο” (absurdum, Τερτουλλιανός) του Χριστιανισμού. Γιατί ο παντοδύναμος και πανάγαθος Θεός έπρεπε να διαλέξει ένα τόσο έμμεσο, περίπλοκο (και παράξενο!) δρόμο για την λύτρωση του ανθρώπου;

Ενανθρώπιση, Σταύρωση, Ανάσταση - τόσα θαύματα παρά την λογικήν - κι ακόμα ο πόνος κι η οδύνη περισσεύουν!

Μπορούσε, απλούστερα, ο Ποιητής των Πάντων, να καταργήσει το Κακό στον κόσμο. Μπορούσε (να η αφελής, βλάσφημη, ευθύγραμμη λογική) να ακυρώσει την αμαρτία. Γιατί να μην είναι αυτός ο κόσμος Παράδεισος; Τι νόημα έχει που αφήνει τον άνθρωπο να βασανίζεται; Τι εξυπηρετεί ο πόνος κι ο θάνατος αθώων; Κι αυτός ακόμα ο “κακός” ληστής, πόσο υπεύθυνος είναι για την κακία του - όταν τον έχει πλάσει μια πανάγαθη και πανίσχυρη βούληση;

Βέβαια ο ληστής, αν ήταν διανοούμενος, θα μπορούσε να πει με τον Τερτουλλιανό: “δύναμαι να το πιστέψω, επειδή είναι ανόητο (quia ineptum est)” ή “το θεωρώ σίγουρο διότι είναι αδύνατο (quod impossibile est)”. Μη ων σοφός, είπε αυτό που θα έλεγε κάθε άνθρωπος, ακολουθώντας τους νόμους της σκέψης. Είπε (κι αυτό μέσα στον πόνο, στο μαρτύριό του): “Αν είσαι ο εκλεκτός, τότε σώσε τον εαυτό σου και μας”. Και για αυτή του τη σκέψη, δεν αξιώθηκε τον Παράδεισο.

Ίσως ξενίζει που ονομάζω αυτόν τον άξεστο άνθρωπο ορθολογιστή. Όμως η πρόταση “αν... τότε” βρίσκεται στη βάση κάθε ανθρώπινης συλλογιστικής και επιστήμης. Η (όποια) θεωρία ξεκινάει με μία υπόθεση (αν) και ολοκληρώνεται με κάποια δοκιμή (τότε). Ο ληστής, όπως κι ο άλλος ορθολογιστής, ο Θωμάς, γύρευε κάποια απόδειξη. (Αν και, μέσα στο μαρτύριό του, μπορεί ακόμα περισσότερο να ζητούσε μια σωτηρία.)

Θαυμάζω αυτούς που, σαν τον καλό ληστή, πιστεύουν στο απίθανο χωρίς τεκμήρια. Πολλές φορές λυπάμαι που δεν μπορώ να τους ακολουθήσω. Θα ήταν σίγουρα πολύ πιο άνετη μία ζωή χωρίς τον καταναγκασμό της λογικής. Αλίμονο - όσο κι αν προσπάθησα, δεν κατόρθωσα να ξεφύγω από τον κλοιό της. (Παρά μόνο στους χώρους της Τέχνης. Το δικό της Θαύμα με πείθει.)

Φυσικό λοιπόν να συμπαθώ όσους μου μοιάζουν. Σαν τον "κακό" ληστή. Φοβάμαι πως, στην θέση του, τα ίδια θα έλεγα (αν τα κατάφερνα να μιλήσω. Δεν αντέχω τον πόνο.) Έστω, θα τα σκεφτόμουνα. Και θα έχανα τον Παράδεισο.


Κι ας μην σκεφθεί κανείς πως δεν εκτιμώ το κήρυγμα της Αγάπης. Ίσα-ίσα, που είμαι φανατικός οπαδός της. Ακριβώς επειδή υπάρχει ο πόνος στον κόσμο κι επειδή είναι παράλογος (κι ο πόνος κι ο κόσμος) η αγάπη είναι η μόνη καταφυγή. Την βλέπω όμως όχι σαν δοξολόγηση της κατάστασης των πραγμάτων - αλλά σαν διαμαρτυρία εναντίον της. Γιατί αν δεν ήταν ο κόσμος άδικος και παράλογος, τι θα χρειαζόταν η αγάπη;

Και γι αυτό (επειδή πιστεύω στην αγάπη) τρέφω ακόμα την παλιά παιδική μου πεποίθηση. Πως ο Χριστός, αφού τέλειωσαν όλα, θα ξαναθυμήθηκε και τον "κακό" ληστή. Και θα τον φώναξε κοντά του, στον Παράδεισο.

(Πάσχα 1986)

Ακίνητο κίνημα

Ας κάνουμε σήμερα και την χάρη του Harry. Πάμε στα φοιτητικά.

Δεν σπούδασα στην Έλλάδα. Ωστόσο, επιστρέφοντας στις αρχές της δεκαετίας του '60, έζησα λίγο μέσω φίλων το φοιτητικό κίνημα εδώ, την ΕΦΕΕ, την "Πανσπουδαστική" και άλλα ένδοξα της εποχής εκείνης. Τότε οι φοιτητικές παρατάξεις ήταν ζωντανές και δημιουργικές.

Σήμερα;

Αντιγράφω από το Flash.gr (το in.gr δεν αναφέρει τίποτα) το σχετικό ρεπορτάζ:

Φοιτητικές εκλογές 2006

Με αυξημένη συμμετοχή σε σχέση με πέρσι, διεξήχθησαν την Πέμπτη οι φοιτητικές εκλογές. Τον τόνο στην εκλογική διαδικασία έδωσαν οι κινητοποιήσεις στη Γαλλία, οι αντιδράσεις για την ίδρυση κρατικών πανεπιστημίων, αλλά και οι χυδαίες ύβρεις μελών της ΔΑΠ, την Τρίτη, εναντίον του αρχηγού της αξιωματικής αντιπολίτευσης, παρουσία του υπουργού Πολιτισμού.

Για μία ακόμη χρονιά οι παρατάξεις εκδίδουν διαφορετικά αποτελέσματα.
Σε γενικές γραμμές καταγράφεται μείωση των ποσοστών της ΔΑΠ, που παραμένει πάντως πρώτη δύναμη, αύξηση της ΠΑΣΠ και ελαφρά άνοδο των παρατάξεων της Αριστεράς.
Πρώτα συγκεντρωτικά αποτελέσματα απο φοιτητικές παρατάξεις:

Η ΟΝΝΕΔ σε 73 από τους 196 συλλόγους σε όλη τη χώρα ανακοινώνει ότι ψήφισαν 16.069 φοιτητές, ενώ το 2005 είχαν προσέλθει στις κάλπες 14.476. Από τα ψηφοδέλτια των εκλογών του 2006, έγκυρα ήταν τα 15.458 και 180 ήταν λευκά.
Η ΔΑΠ-ΝΔΦΚ λαμβάνει 6.488 ψήφους (ποσοστό 41,97%), παρουσιάζοντας αύξηση της δύναμής της κατά 0,40% σε σχέση με τις εκλογές του 2005.
Η ΠΑΣΠ λαμβάνει 3769 ψήφους (ποσοστό 24,38%), με άνοδο σε σχέση με το 2005 κατά 0,09%.
Η ΠΚΣ λαμβάνει 2.361 ψήφους (ποσοστό 15,27%), ενώ στις εκλογές του 2005 είχε λάβει ποσοστό 14,20%, δηλαδή εφέτος έχει άνοδο της δύναμής της κατά 1,08%.
Η ΕΑΑΚ λαμβάνει 663 ψήφους (ποσοστό 4,29%), παρουσιάζοντας μείωση της δύναμής της σε σχέση με το 2005 κατά 0,09%.

Τα συγκεντρωτικά αποτελέσματα σε 27 από 196 συλλόγους ανακοινώνει η ΠΑΣΠ:
ΔΑΠ ΝΔΦΚ έλαβε ποσοστό 34,25% έναντι 35,7% που είχε λάβει πέρυσι
ΠΑΣΠ έλαβε ποσοστό 29,65% έναντι 24,97% που έλαβε πέρυσι
ΠΣΚ έλαβε ποσοστό 14,6% έναντι 15,29% πέρυσι
και το Δίκτυο έλαβε ποσοστό 1,24% έναντι 1,19 % πέρυσι

Τα συγκεντρωτικά αποτελέσματα σε 100 από 192 σχολές, όπως τα δίνουν οι Πανσπουδαστικές Κινήσεις Συνεργασίες
ΔΑΠ λαμβάνει 36% (-0,35%)
ΠΑΣΠ λαμβάνει 24,20% (+0,61%)
ΠΚΣ λαμβάνει 17,39% (+1,39%)
ΕΑΑΚ λαμβάνει 5,79% (+0,82)

Σύμφωνα με το Δίκτυο τα τελευταία συγκεντρωτικά αποτελέσματα από 41 φοιτητικούς συλλόγους διαμορφώνονται ως εξής:
ΔΑΠ 34,3% έναντι 37,2% πέρυσι δηλαδή διαφορά μείον 2,9%
ΠΑΣΠ έλαβε 25,7% έναντι 25,4% πέρυσι δηλαδή διαφορά 0,3%
ΠΣΚ έλαβε 14,5% έναντι 14,2% πέρυσι δηλαδή διαφορά 0,3%
ΕΑΑΚ έλαβε ποσοστό 7,7% έναντι 7,5% πέρυσι διαφορά 0,2% Το Δίκτυο έλαβε 4,6% έναντι 4,2% πέρυσι δηλαδή διαφορά 0,4%.
και οι λοιπές παρατάξεις 13,2% έναντι 11,5% πέρυσι διαφορά 1,7%.




Φυσικά ΔΕΝ θα συμφωνήσουν στα τελικά αποτέλεσματα, δεν θα εκλέξουν ΕΦΕΕ και η μόνη τους δραστηριότητα θα είναι το παζάρεμα για την εκλογή πρυτανικών αρχών. Ακίνητο φοιτητικό κίνημα.

Αναρωτιέμαι - έχει ακόμα νόημα η φοιτητική κομματικοποίηση; (Περί πολιτικής μάλλον δεν συζητάμε...).

To τζίνι... (αυτοαναφορικό)

1. Γιατί φτιάξατε το blog?

Το ξεκίνησα σαν παιχνίδι και σαν πείραμα. Πού να φανταστώ τι τζίνι θα έβγαινε από το μπουκάλι! Τώρα έγινε η κύρια απασχόλησή μου και (έχω την αμυδρή εντύπωση) το κυριότερο πνευματικό μου έργο.

Αν και, από ένα σημείο και πέρα, είναι λάθος να το ονομάζω δικό μου. Μπορεί να ξεκίνησε από μένα, αλλά τώρα είναι πια ένα συλλογικό δημιούργημα. Καθημερινά σχολιάζουν και γράφουν σε αυτό γύρω στα εκατό άτομα – όχι πάντα τα ίδια. Ποτέ δεν φανταζόμουν ότι στο Διαδίκτυο υπάρχουν τόσοι πολλοί άνθρωποι με σπάνια καλλιέργεια, γνώση και ευαισθησία – και τόσο έτοιμοι για διάλογο. Συχνά δυσκολεύομαι να σταθώ στο ύψος τους.

Είναι ένα φαινόμενο που με έχει ξεπεράσει. Από 100 μέχρι 500 σχόλια την ημέρα! Υποπτεύομαι πως κάποτε θα γράφονται διδακτορικές διατριβές γι αυτό.

2. Τι νόημα έχει το blog για έναν που γράφει και στον καθημερινό ή περιοδικό τύπο; (Το λέω επειδή ξέρω πολλούς δημοσιογράφους που φτιάχνουν blogs).

Είναι πιο ελεύθερο. (Ξέρω τι σας λέω – μετράω δέκα παραιτήσεις από τα μεγαλύτερα ελληνικά ΜΜΕ). Είναι εντελώς ελεύθερο. Επιπλέον είναι πιο προσωπικό. Μπορεί κανείς εύκολα να μιλήσει στο πρώτο πρόσωπο. Ακόμα περισσότερο αν το blog είναι ψευδώνυμο.

3. Ποια η βασική διαφορά ενός που διατηρεί καθημερινό blog κι ενός που διατηρεί καθημερινή στήλη σε εφημερίδα;

Βλέπε παραπάνω. Συν κάτι ακόμα. Το κοινό των blogs δεν έχει σύνορα. Από τους 1500 αναγνώστες που επισκέπτονται καθημερινά το δικό μου, οι μισοί ζούνε εκτός Ελλάδος – μερικοί στα πιο μακρινά μέρη της γης.

4. Ποια πιστεύετε πως θα είναι η εξέλιξη των blogs;

Ήρθαν για να μείνουν – είναι μία μεγάλη κατάκτηση του ανθρώπου. Πριν 12 χρόνια είχα γράψει πως ένας βασικός λόγος που το Internet αποτελεί το μεγαλύτερο πνευματικό γεγονός στην ιστορία, είναι πως, αντίθετα με τα άλλα ΜΜΕ, είναι αμφίδρομο. Ο κάθε δέκτης μπορεί να γίνει πομπός. Με μηδενική δαπάνη ο καθένας γίνεται εκδότης του εαυτού του. Κι αν αξίζει, θα βρει το κοινό του.

5. Πόση μεγάλη είναι η ανάγκη των ανθρώπων να γράψουν;

Όσο μεγάλη είναι η ανάγκη τους για επικοινωνία. Ο άνθρωπος ολοκληρώνεται και υπάρχει μόνο μέσα από την επικοινωνιακή πράξη.

6. Είναι τα blog μία μορφή ψυχοθεραπείας;

Μπορεί να είναι. Ανάμεσα στα 31.000.000 blog του πλανήτη, υπάρχουν πολλά είδη: από ειδησεογραφικά (που ρίχνουν κυβερνήσεις) μέχρι τεχνοκριτικά (που αναδεικνύουν καλλιτέχνες), από αθλητικά μέχρι πορνογραφικά. Από αυτά, τα προσωπικά, και εξομολογητικά σίγουρα εκτονώνουν και βοηθάνε τους δημιουργούς τους.

7. Νιώθετε επιτέλους πως έχετε την ευκαιρία να εκφραστείτε ελεύθερα δίχως κανέναν περιορισμό;

Α, ναι – είναι ένα μεθυστικό συναίσθημα!

8. Οι εφημερίδες και τα blog είναι αντίπαλοι ή μήπως συνοδοιπόροι;

Συνοδοιπόροι και συνεργάτες. Έχει αποδειχθεί ότι κανένα μέσο δεν ακυρώνει το άλλο. Η φωτογραφία δεν σταμάτησε την ζωγραφική (την άλλαξε) και ο κινηματογράφος δεν έκλεισε τα θέατρα.

9. Επειδή έχω κάποιους φίλους που μπαίνουν καθημερινώς στο blog σας και μου λένε, αλλά και από προσωπική παρατήρηση, έχω την αίσθηση πως πρέπει να περνάτε πλέον πολλές ώρες μπροστά στον υπολογιστή σας...

Ναι, και μερικές φορές με βαραίνει. Αλλά γενικά έχω την αίσθηση ότι συμμετέχω σε κάτι πολύ σημαντικό και πολύ μεγαλύτερο από μένα.

10. Πόση μαγεία κρύβει η ανωνυμία του internet? Αν κάποια μέρα τα λέγατε εκ του σύνεγγυς με όσους μπαίνουν στο blog σας θα χανότανε αυτή η μαγεία; Θα επικρατούσε μήπως κάποιου είδους αμηχανία;

Εγώ βέβαια ξεκίνησα επώνυμος (δεν πάω την ανωνυμία), πράγμα που μερικοί παλιότεροι μπλόγκερς το κατακρίνουν. Θεωρούν ότι, επειδή ήμουν γνωστός, η επωνυμία αποτελούσε αθέμιτο ανταγωνισμό. Σίγουρα βοήθησε στο ξεκίνημα. Το γεγονός όμως ότι όλο και περισσότεροι μπαίνουν τώρα στο blog (συνολικά στους τρεις μήνες έχουν περάσει τις 110.000) σημαίνει πως έχει την δική του αυτόνομη έλξη. Αν απογοήτευε, θα είχαν αποχωρήσει και οι πρώτοι.

Ναι, η ανωνυμία είναι γοητευτική. Γι αυτό και σε προτάσεις μερικών να συναντηθούμε όλοι, δεν συναίνεσα. (Ας αφήσουμε που θα ήταν δύσκολο λόγω διασποράς – και στο εσωτερικό και στο εξωτερικό). Προτιμώ να τους φαντάζομαι...

Συνέντευξη (αδημοσίευτη ακόμα) στον συντάκτη της Ελευθεροτυπίας Δημήτρη Κανελλόπουλο. Εικονογράφηση του Charles van Sanwdyk από την εκδοση The Blue Fairy Book. Στο τέλος εγώ, ο γάτος, παπουτσωμένος (στην πραγματικότητα: δύο πόδια σε ένα παπούτσι).

Μιά γυναίκα κλαίει

Έβγαινα από το γραφείο μου βιαστικός, με το μυαλό φορτωμένο χίλιες δυο μικροσκοτούρες, όταν την είδα. Δεν την παρατήρησα από την αρχή – το πρώτο που ένιωσα ήταν ο παγωμένος αέρας του δρόμου. Με απασχολούσε το ψάξιμο των κλειδιών του αυτοκινήτου μου, από τσέπη σε τσέπη. Ξαφνικά πρόσεξα πως η κοντόσωμη γυναίκα, που ερχόταν από απέναντι, είχε ένα πρόσωπο πλημμυρισμένο στα δάκρυα.

Ο κόσμος άλλαξε...

Μια γυναίκα κλαίει, ένας άνθρωπος κλαίει. Μέσα στη μέση του δρόμου, χωρίς καμιά προσπάθεια να κρύψει τα δάκρυα. Περπατάει και κλαίει. Έχει περάσει πια το όριο της αξιοπρέπειας, το όριο της απελπισίας. Δεν την νοιάζει τι θα πει ο κόσμος. Γιατί ο κόσμος δεν υπάρχει- υπάρχει μόνο ο πόνος. Αυτόν ακολουθεί βήμα το βήμα- αυτόν μόνο βλέπει μέσα από τα δάκρυα

Που τώρα οι μικροσκοτούρες και τα προβλήματα που με νευρίαζαν πριν πέντε λεπτά που το κυνηγητό και το άγχος; Περνάει μπροστά μου η ζωή, η ίδια η ζωή, με γυμνό κλαμένο πρόσωπο. Σταματάω και σκύβω το κεφάλι με ευλάβεια. Τι μπορώ να κάνω μπροστά σ' έναν άνθρωπο που κλαίει; Τίποτα. Μόνο να σεβαστώ την οδύνη του.

Η γυναίκα πέρασε πλάι μου χωρίς να με δει. Περπατάει αργά σέρνοντας τα πόδια που τη βαραίνουν. Τίποτα δεν είναι ελαφρό γι' αυτήν και δεν θα είναι για αρκετόν καιρό.

Δεν είναι ωραία ούτε άσκημη, δεν έχει ηλικία, ούτε ιστορία- έχει το ανώνυμο πρόσωπό του πόνου.

Ίσως, πριν από τα δάκρυα, να ήταν όμορφη. Ίσως, πολλά χρόνια πριν. Όταν ήταν μικρή , η μητέρα της σίγουρα θα της έλεγε: μην κλαις! Το κλάμα σ' ασκημαίνει! Δεν την άκουσε και πήρε το πρόσωπο των δακρύων.

Σκέφθηκα να την πάρω από πίσω και να της πω τι; Παρηγοριά – ποια; Όταν παραδοθείς στο κλάμα, δεν ισχύει τίποτα.

Έχω περπατήσει κι εγώ κλαίγοντας και ξέρω. Δεν υπάρχει τίποτα, κανείς στον κόσμο, όταν περπατάς κλαίγοντας. Ό,τι συναντήσεις είναι εμπόδιο, το σπρώχνεις για να περάσεις. Φίλος αγαπημένος, αδελφός, άγνωστος συμπονετικός – όλοι ενοχλούν, βαραίνουν. Τι ξέρουν αυτοί για το ξερίζωμα που νιώθεις, τι μπορούν να καταλάβουν; Και τι ανόητες οι κοινότοπες κουβέντες: θα περάσει...ο χρόνος...

Αν κάποιος – τότε ένας ξένος, άγνωστος, σε ξένη χώρα. Αδιάφορος, που δεν θα του εξομολογηθείς τίποτα. Που θα βαριέται, να σε βλέπει να κλαις. Αλλά θα σωπαίνει από ευγένεια ή και συμφέρον. Που δεν θα του χρωστάς φράγκο – γιατί δεν μπορείς να χρωστάς σε τέτοιες ώρες. Η υπερηφάνεια του πόνου το απαγορεύει.

Η γυναίκα είχε μακρύνει. Και ξαφνικά είδα δυο παιδιά που την κοίταζαν και γελούσαν. Πρόσεξα πως είχε πατήσει μια μακριά αυτοκόλλητη ταινία, και την έσερνε πίσω της σαν ουρά. Λυγμοί και ουρά και πνιχτά γέλια.

Και ξαφνικά σεβάστηκα τη ζωή - που τόσο σοφά έδενε το κλάμα με το γέλιο για να σώσει τα ανέτοιμα παιδιά από τον γυμνό πόνο.

Σκέφθηκα: στην κηδεία μου, κάποιος χοντρός θα γλιστρήσει - και πολλοί θα χαμογελάσουν. Κι αυτό θα είναι η συνέχεια της ζωής, που τόσο άδικα θα παρατάει εμένα, για ν' ασχοληθεί με τους άλλους.



Ένα κείμενο του 1983, αφιερωμένο, τώρα, στην Παράγραφο.

Same sex marriage?

Με την σκέψη στην επερχόμενη αναθεώρηση του Συντάγματος, ομάδες πολιτών προτείνουν την αντικατάσταση ή την συμπλήρωση του θεσμού του πολιτικού γάμου με ένα θεσμό ευρύτερης εμβέλειας που θα επιτρέπει και την ένωση ατόμων του ιδίου φύλου. Έχουν συντάξει ένα κείμενο και καλούν όποιον συμφωνεί να το προσυπογράψει. Το παραθέτω:

Σύμφωνο Συμβίωσης

H απόφαση δυο ανθρώπων να ενώσουν τη ζωή τους διαθέτει σήμερα στην Ελλάδα, ως μοναδικό επιστέγασμα, το γάμο. Παράλληλα, ένας αυξανόμενος αριθμός ανδρών και γυναικών δεν προσφεύγει σε γάμο, είτε πολιτικό είτε θρησκευτικό. Απλά αποφασίζουν να συμβιώσουν.

Την ώρα που οι εξελιγμένες ευρωπαϊκές κοινωνίες αποδέχονται έμπρακτα την εξέλιξη των εννοιών της οικογένειας, του γάμου και γενικότερα του θεσμικού πλαισίου των ανθρώπινων και κοινωνικών σχέσεων, ο Έλληνας νομοθέτης έχει καθυστερήσει να αναλάβει τις αντίστοιχες αναγκαίες πρωτοβουλίες.

Πιστεύουμε ότι ήρθε η ώρα να συζητηθεί, και στην χώρα μας, ένας νέος και σύγχρονος θεσμός που θα ανταποκρίνεται και θα καλύπτει τις ανάγκες όλων των πολιτών.

Πιστεύουμε ότι αυτός ο σύγχρονος θεσμός πρέπει να λάβει τη μορφή ενός Συμφώνου Συμβίωσης που, θα θέτει τέρμα σε δυσμενείς και άδικες διακρίσεις, θα λαμβάνει υπόψη και θα αποκαθιστά την ισοπολιτεία όλων των πολιτών, ανεξαρτήτως φύλου, σεξουαλικού προσανατολισμού ή ιδεολογικής τοποθέτησης.

Με το Σύμφωνο Συμβίωσης οι σχέσεις δυο ανθρώπων που επιλέγουν να συζήσουν θα εξασφαλίζονται από πλευράς νομικών δικαιωμάτων όπως και οι σχέσεις των συζύγων από γάμο. Έτσι, ο νέος θεσμός θα καλύπτει τη μέχρι τώρα σιωπή του νόμου προς τις νέες μορφές σχέσης και αλληλεγγύης των ανθρώπων.

Το Σύμφωνο Συμβίωσης θα ρυθμίζει την ένωση ενηλίκων προσώπων, με σκοπό την αμοιβαία υποστήριξη και αλληλεγγύη για τη δημιουργία κοινότητας βίου, καλύπτοντας μια αυξανόμενη ανάγκη στο σύγχρονο τρόπο ζωής, απλοποιώντας και κατοχυρώνοντας νομικά την απόφαση δυο ανθρώπων να ζήσουν μαζί.

................................

• Θεωρείτε ότι είναι σωστή μία διεύρυνση του θεσμού προς αυτή την κατεύθυνση;

• Πέρα από τα ομόφυλα ζευγάρια πιστεύετε ότι μία τέτοια αλλαγή θα βοηθήσει και τα ετερόφυλα;

• Θεωρείτε ότι είμαστε ώριμοι για κάτι τέτοιο;

• Θεωρείτε ότι το Σύμφωνο Συμβίωσης θα έπρεπε να καλύπτει και την τεκνοποίηση ή την υιοθεσία παιδιών;

Έχω πάρει θέση αλλά δεν θα ήθελα να επηρεάσω. Θα την αποκαλύψω στην διάρκεια της συζήτησης.

Οι φωτογραφίες είναι από τελετές γάμου ομόφυλων ζευγαριών στο Σαν Φρανσίσκο.