Σάββατο, Φεβρουαρίου 04, 2006

Όχι στον πολυμαθή ηλίθιο!



Σχεδόν όλες οι συζητήσεις που είχαμε κάνει στο blog, τελείωναν με την επίκληση μίας καλύτερης παιδείας.

Αλλά ποια θα ήταν η καλύτερη παιδεία;

Πρόταση: να καταργήσουμε την μάθηση (και φυσικά την απομνημόνευση) και να καλλιεργήσουμε δύο πράγματα: α) κριτική σκέψη (με μπόλικη αμφισβήτηση) και β) ευαισθησία (άνοιγμα στην τέχνη).

Η μεγάλη επανάσταση της Νέας Παιδείας θα αφορά την φιλοσοφία της. Για πρώτη φορά στην ιστορία του ανθρώπου, η παιδεία δεν έχει κανένα λόγο να είναι μάθηση, δεδομένου ότι τα γνωστικά αντικείμενα είναι όλα συνεχώς παρόντα και αρκεί το πάτημα ενός κουμπιού (η και μία φραστική εντολή) για να πληροφορηθούμε το σημείο τήξεως του αργύρου ή την ημερομηνία της μάχης του Μάντζικερτ.

Η τεχνολογία έχει κάνει την πληροφορία προσιτή και φθηνή. Αν υπάρχει σήμερα κίνδυνος δεν είναι από έλλειψη γνώσεων αλλά αντίθετα, από τον υπερβολικό πληθωρισμό τους. Αυτό που προφανώς μας χρειάζεται είναι περισσότερη κρίση.

Στο σχολείο του 21ου αιώνα, ο δάσκαλος-εξουσία πρέπει να μετεξελιχθεί σε δάσκαλο-σύντροφο. Ο δάσκαλος-αυθεντία σε δάσκαλο-ερευνητή. Όταν ο κάθε μαθητής θα έχει στο θρανίο (ή στο χέρι του) του ένα τερματικό με πρόσβαση στο Internet, η απόκτηση γνώσεων θα είναι πανεύκολη. Αυτό που θα έχει σημασία θα είναι η επιλογή, αξιολόγηση, επεξεργασία και αξιοποίηση της πληροφορίας.

Άρα ο δάσκαλος δεν θα είναι η πηγή αλλά το φίλτρο της γνώσης.

Σήμερα το σχολείο γεμίζει τα παιδιά γνώσεις, είτε άχρηστες - είτε άκαιρες, που το παιδί δεν είναι σε θέση να τις αφομοιώσει και να τις χρησιμοποιήσει. Πως θα ήταν αν, αντί για περιεχόμενο, το μαθαίναμε να αναζητά;

Βλέπω τα σημερινά παιδιά - και μάλιστα τα προνομιούχα, αυτά που προέρχονται από οικογένειες με οικονομική άνεση - να επιδίδονται σε ένα ανηλεή αγώνα μάθησης, σε ένα μαραθώνιο σχολικών και ιδιωτικών μαθημάτων, που δεν τους αφήνει χρόνο ούτε να σκεφθούν ούτε να έρθουν σε επαφή με την πραγματικότητα. Αν όμως το νέο παιδί δεν βρίσκει χρόνο να αποκτήσει εμπειρίες και να τις οργανώσει με την σκέψη του, όσα πτυχία και να αποκτήσει θα παραμείνει ένας πολυμαθής ηλίθιος. Την βασική πρόκληση της ζωής - την επίλυση προβλημάτων - δεν θα μπορεί να την αντιμετωπίσει.

“Life is problem solving” είχε γράψει ο Karl Popper. Στον Δαρβινικό αγώνα της ζωής η επιβίωση (των καλύτερων) γίνεται με την επίλυση των προβλημάτων και την προσαρμογή στις καταστάσεις. Όταν παρουσιαστεί το πρόβλημα δεν ωφελεί σε τίποτα να του παρουσιάσεις ένα πτυχίο…

Το βασικό χαρακτηριστικό της αυριανής κοινωνίας θα είναι ο ανοιχτός χαρακτήρας της. Ανοιχτός για το καλύτερο και για το χειρότερο. Οι παραδοσιακές δομές, οι κατεστημένες τάξεις, οι ιεραρχίες, θα ανατρέπονται και θα αναθεωρούνται κάθε στιγμή. Η βασική απαιτούμενη αρετή για την επιβίωση θα είναι η κινητικότητα. Όσοι μένουν ακίνητοι θα καταποντίζονται. Ήδη ζούμε αυτή την εξέλιξη.

Η ανοιχτή σκέψη είναι προϋπόθεση επιβίωσης στην ανοιχτή κοινωνία. (Ανοιχτή σκέψη: σκέψη χωρίς προϋποθέσεις, χωρίς παραδοχές, χωρίς δογματικές αγκυλώσεις). Ανοιχτή και στο καινούργιο, το διαφορετικό της τέχνης.

Πρέπει να αντλήσουμε ένα νέο εκπαιδευτικό πρότυπο από την επιστήμη και την τέχνη, που συνεχώς πειραματίζονται, αμφισβητούν δημιουργούν και διορθώνουν. Το πρότυπο αυτό δεν θα βασίζεται στην μάθηση αλλά στην άσκηση της κριτικής και προσληπτικής ικανότητας. Δεν θα θεσπίζει κλειστά πλαίσια αλλά αντίθετα θα διευκολύνει το άνοιγμα νέων. Δεν θα είναι στατικό αλλά δυναμικό. Δεν θα εδράζεται στην βεβαιότητα αλλά θα κάνει ανεκτή την αβεβαιότητα. Θα ενθαρρύνει την αναζήτηση, την απορία, την αμφισβήτηση. Μόνο ένα τέτοιο πρότυπο μπορεί να βοηθήσει τον νέον άνθρωπο να ανταπεξέλθει στις προκλήσεις της σημερινής και της αυριανής κοινωνίας.



Οι φωτογραφίες είναι από τελετές αποφοίτησης (UCL & Imperial) η δεύτερη στο Albert Hall.

213 σχόλια:

«Παλαιότερο   ‹Παλαιότερο   201 – 213 από 213
Nikos Dimou είπε...

Καλημέρα!

Ετοιμάζω το νέο Post!

Ωστόσο συγχαρητήρια για την ωραία συζήτηση. Έκπληξη ο καφριλέοντας. Αν είναι πράγματι 16χρονος μαθητής, βγάζω το καπέλο μου!

Blue Oji said...
Θα κάνω ξανά μία αναφορά για την αναγκαιότητα να συνδεθεί αυτό το blog με ένα φόρουμ

Eπαναλαμβάνω αυτό που είχα γράψει και στο προπερασμένο post.
Αν θέλετε εσείς η ο alombar42 ή ο Mickey ή όποιος άλλος να κάνετε κι ένα forum νικοδημουπολικόν - ξεκινήστε το μόνοι σας. Μπορεί και να σας επισκέπτομαι. Αν συενεπάγεται δαπάνες θα τα βρούμε. Εμένα το blog μου φτάνει και μου περισσεύει.

tassos_papadakis είπε...

"TA ΠΑΝΤΑ ΡΕΙ"

-Ηράκλειτος.

Ελεωνόρα είπε...

Θα μου επιτρέψετε να πω κι εγώ την γνώμη μου αν και καθυστερημένα...

Όντως πρέπει να μιλάμε ώρες για τα ελαττώματα της ελληνικής παιδείας και άλλες τόσες ώρες για τα προτερήματα και όλα αυτά που υποτίθεται έπρεπε να παρέχει τη σήμερον ημέρα στα Ελληνόπουλα.
Το σχολείο δεν θα έπρεπε να δίνει τόσο βάρος στην ποσότητα αλλά στην ποιότητα. Δεν χρειάζονται τόσες ώρες, δεν χρειάζεται τέτοια εντατικοποίηση, ΔΕΝ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ ΝΑ ΔΕΙΧΝΟΥΜΕ ΟΤΙ ΕΙΜΑΣΤΕ ΚΑΛΟΙ ΚΑΙ ΟΤΙ ΚΑΝΟΥΜΕ ΔΟΥΛΕΙΑ ΑΛΛΑ ΠΡΕΠΕΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΝΑ ΠΑΡΑΓΟΥΜΕ ΕΡΓΟ!!!
Ένα αυτό, ύστερα ο στόχος του σχολείου φυσικά δεν θα έπρεπε να’ ναι τα παιδιά να βομβαρδίζονται από γνώσεις και πληροφορίες χωρίς να τις επεξεργάζονται αλλά μόνον να τις "μαθαίνουν" παπαγαλία...Αλλά ο στόχος του σχολείου θα έπρεπε να ήταν ο εξής...τα παιδιά ΝΑ ΜΑΘΟΥΝ ΝΑ ΑΓΑΠΟΥΝ ΤΟ ΔΙΑΒΑΣΜΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΣΚΕΨΗ ΕΤΣΙ ΩΣΤΕ ΤΑ ΙΔΙΑ ΝΑ ΔΙΨΑΝΕ ΚΑΙ ΝΑ ΖΗΤΟΥΝ ΤΗΝ ΓΝΩΣΗ. Βέβαια, πέρα από το να μάθουν να αγαπούν το διάβασμα στο σχολείο θα έπρεπε να τα βοηθήσει να θέσουν ένα στοιχειώδες υπόβαθρο για τον δικό τους ξεχωριστό τρόπο αντίληψης των πραγμάτων...
Όλα κι όλα είναι δύο πράγματα που πρέπει να μάθουν τα παιδιά στο σχολείο και ούτε καν οι προϋποθέσεις αυτών δεν αναφέρονται στις προτεραιότητες...

Ελεωνόρα είπε...

Οι υπεύθυνοι για τα ζητήματα παιδείας φοβούνται μήπως τα παιδιά τύχει και "χαλαρώσουν" λίγο και ακόμα χειρότερα τύχει και κάτσουν και βάλουν το μυαλό τους να σκεφτεί, αναρωτηθεί κτλ...φοβούνται και πιστεύουν ότι εάν αφήσουν λίγο τα παιδιά ήσυχα και τα ξελαφρύνουν λίγο απ’ τις αδικαιολόγητα πολλές υποχρεώσεις τότε τα παιδιά θα τρέξουν να παίζουν όλη μέρα play-station ή να κολλήσουν στην οθόνη της τηλεόρασης...
Ε λοιπόν, σας πληροφορώ ότι εάν το σχολείο παρείχε τα όσα είπαμε πριν στους μαθητές (αγάπη για το διάβασμα και την γνώση) τότε και να κλειδώνανε για μισή μέρα ένα παιδί σε ένα δωμάτιο γεμάτο του κόσμου τα παιχνίδια αλλά όμως και βιβλία...τότε το παιδί φυσικό είναι να πάει να παίξει...
Θα παίξει μία ώρα, δύο ώρες, τρεις, άντε τέσσερις...Όμως μετά θα πάει και θα "ξεσκονίσει" τα βιβλία, θα τα ξεφυλλίσει μία δυο φορές κι ύστερα θα κάτσει πια σοβαρά και θα ασχοληθεί με το περιεχόμενο αυτών...

Ελεωνόρα είπε...

Πολλοί υποστηρίζουν το εκπαιδ.σύστημα γιατί θέλουν να υποστηρίξουν τη δουλειά τους. Συμφωνώ μεν με το ότι θέλουν να υποστηρίξουν την δουλειά τους...Ναι, σ αυτό συμφωνώ. Όμως δε θα συμφωνήσω με το να θέλουν να υποστηρίξουν ως τωρινοί / μελλοντικοί εκπαιδευτικοί την υπάρχουσα (άθλια ή μη) κατάσταση της παιδείας. Άλλο, βρε αδερφέ, η δουλειά σου και άλλο η σημερινή κατάσταση - που παρεμπιπτόντως γι’ αυτήν δεν φταίει το επάγγελμα του εκπαιδευτικού, αλλά κάποιοι "ηλίθιοι" που έχουν κρεμάσει χωρίς την αξία τους αυτήν την ταμπέλα πάνω τους!!!

Ελεωνόρα είπε...

Όμως πιστεύω ότι ένας συνειδητοποιημένος (ξαναλέω) και σωστός -κατά τα τωρινά και επικρατώντα δεδομένα- καθηγητής μπορεί να προσπαθήσει εάν όχι να αλλάξει το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα, να προσπαθήσει τουλάχιστον να θέσει τα θεμέλια, τις βάσεις, να "καλύψει" μερικές από τις προϋποθέσεις για λογαριασμό του μαθητή ώστε ο τελευταίος να αποκτήσει (κι ύστερα μόνος του να διαμορφώσει) έναν στοιχειώδες τρόπο αντίληψης και σκέψης...να μάθει να επεξεργάζεται κάθε πληροφορία ή γεγονός, μετά να κρίνει (έστω στην αρχή τα βασικά ζητήματα...)και στο τέλος να υιοθετεί αυτά που συμφωνούν με τα (οποιαδήποτε κι αν είναι αυτά ) "πιστεύω" του.
Να προσπαθήσω αλλιώς να το πω...
Πιστεύω ότι ΕΙΝΑΙ μέσα στις σημερινές, ισχύουσες δυνατότητες (όσο και περιοριστικές κι αν είναι αυτές) ενός καθηγητή να μπορέσει να "εμπνεύσει" τον μαθητή για το αντικείμενο του ή για οτιδήποτε άλλο...
Αν και μόνο καταφέρει να "εμπνεύσει" τον μαθητή τότε θα χει καταφέρει
να βάλει μία μικρή άσβηστη φλόγα στην καρδιά και στο μυαλό του εφήβου
ώστε, στον τελευταίο, να γεννηθεί ο πόθος να "δει" παραπέρα, να μάθει, να ανακαλύψει, να σκεφτεί...
Έτσι και υπάρξει -έστω και μια μικρή σπίθα- αυτός ο πόθος για
γνώση, (όπως είχα πει και παραπάνω) τίποτα δεν θα υπάρξει ύστερα
εμπόδιο...


Σημ: Κατ’ εμέ…
Καλύτερα να μην μάθεις τίποτα, παρά να μάθεις να μην μαθαίνεις...

Σημ 2: Συγνώμη για τον χώρο...

Nikos Dimou είπε...

Πολύ σωστές οι απόψεις σας, Ελεωνόρα!

Ελεωνόρα είπε...

Μη μου "μιλάτε" στον πληθυντικό κύριε Δήμου. Πάω 1η Λυκείου...εξού και το "κύριε"...

Ελεωνόρα.

Yannis H είπε...

ΝΔ,
Κάτι υπήρχε στο βασικό post που με ενοχλούσε. Οι δύο τελευταίες δεκαετίες είναι πιο συντηρητικές από τις δύο προηγούμενες... κι όμως, είναι οι δεκαετίες που θέριεψε το ίντερνετ παγκοσμίως. Οι μουλάδες έγιναν πιο φανατικοί, οι αμερικανοί πιο φονταμενταλιστές, η Ευρώπη πιο συντηρητική, ο ρατσισμός ανέβηκε.

Μιλάμε για περισσότερες επιλογές επικοινωνίας... Ο ελληναράς, όμως, στην καθημερινή του ζωή συναναστρέφεται με ελληναράδες – δεν ψάχνει το διαφορετικό και την πρόκληση. Ο θρησκόληπτος κάνει παρέα με θρησκόληπτους. Γιατί λοιπόν στην επικοινωνία του ίντερνετ να είναι διαφορετικά τα πράγματα; Φαίνεται πιο πιθανό ο ελληναράς να μπαίνει σε δικτυακούς τόπους που τον ντοπάρουν, που τον επιβεβαιώνουν. Άνθρωποι με παρόμοιες κοσμοθεωρήσεις (ή ‘κολλήματα’) θα είναι πιο εύκολο να βρεθούν, να συζητήσουν, ίσως και να οργανωθούν. Αυτό σημαίνει πως ίσως να έχουμε πολλούς παράλληλους δικτυακούς μονολόγους, όχι (δια)πολιτισμικούς διαλόγους.

Είναι μια απαισιόδοξη άποψη, αντίθετη με το βασικό post (που βέβαια, αναφερόταν στην παιδεία): «Το βασικό χαρακτηριστικό της αυριανής κοινωνίας θα είναι ο ανοιχτός χαρακτήρας της. Ανοιχτός για το καλύτερο και για το χειρότερο. Οι παραδοσιακές δομές, οι κατεστημένες τάξεις, οι ιεραρχίες, θα ανατρέπονται και θα αναθεωρούνται κάθε στιγμή. Η βασική απαιτούμενη αρετή για την επιβίωση θα είναι η κινητικότητα. Όσοι μένουν ακίνητοι θα καταποντίζονται. Ήδη ζούμε αυτή την εξέλιξη.»

Ο ρατσισμός, ο εθνικισμός, η θρησκοληψία, βρίσκονται στον αντίποδα της (διανοητικής) κινητικότητας. Αν και το post μιλάει για το χειρότερο... βλέπουμε να ενισχύονται ακριβώς τα απάγκια της ύπαρξης, τα κλειστά λιμάνια ασφάλειας. Και το παράδοξο παραμένει: ο κόσμος έγινε πιο συντηρητικός ενώ το ίντερνετ επεκτεινόταν.

Ανώνυμος είπε...

δεν υπαρχει ελληνική παιδεία ούτε καν εκπαιδευση. υπαρχει μονο παραπαιδεια. επισης τα ελληνικα πανεπιστημια δεν εχουν πορους. η κριτικη δεν υπαρχει γιατι αντικαθισταται απο την τεχνη του γλυφειν, που αποδυκνειεται η καλυτερη μεθοδος ανελιξης σε ολους του τομεις. η κριτκη ειναι για τους βλακες

Lefteris Kritikakis είπε...

Μπα, το πρόβλημα δεν είναι στην εκπαίδεση, είναι στη νοοτροπία και στο τι περιμένει κανείς από τη ζωή του. Στην Ελλάδα, οι "αρχάς" μας μαθαίνουν να έχουμε κάτω το κεφάλι μας. Από κει και μετά, ότι και να μάθεις από βιβλία, είναι άχρηστο. Ο Λάτσης δεν είχε PhD... μαγκιά είχε. Καλά έκανε. Αφού τους βλέπω εδώ τους νεοφερμένους, με μάστερ και τα σχετικά, και μόλις συναντάνε καμιά άχρηστη Greek-American γκόμενα που την έχουν φτύσει όλοι οι άλλοι, γίνονται σαλιάρηδες και "σεμνοί". Κι υποχωρούν πάντα. Άμα υποχωρείς μια ζωή, τι περιμένεις μετά... να σου δώσουνε μισθό επειδή είσαι "καλό παιδί";
Εγώ τους λέω "I'm not nice, I'm real". Κι οι προθέσεις μου δεν είναι "καλές". Είναι αληθινές.
Θετικός κόσμος μας χρειάζεται στην Ελλάδα κι όχι υποχωρητικοί λογάδες και "καλά παιδιά". Βαρέθηκα να βλέπω νέα Ελληνόπουλα μια ζωή με σκυφτό κεφάλι.

Λευτέρης
Σικάγο

chris είπε...

Η κριτική σκέψη δεν μαθαίνεται, ασκείται. Όπως λέμε βουρτσίζω τα δόντια μου, ασκώ τις φυσικές μου ανάγκες, ανοίγω τα μάτια μου, βλέπω. Αν τη συνέδεα με κάποιο αίσθημα θα ήταν αυτό της γαλήνης. Αν αυτό είναι το ζητούμενο τότε δεν καταλαβαίνω γιατί πρέπει να κάνουμε τόση φασαρία (υπολογιστές, ξένες γλώσσες, προσαρμογές, ενημερώσεις, φροντιστήρια κ.ο.κ.). Υποθέτω διότι δεν μας απασχολεί τόσο η κριτική διάθεση όσο η εξουσιαστική. Φαινόμενο συγγενές με εκείνο της χρηματιστηριακής μανίας. Όταν καταρρεύσει και αυτό το ταμπλό να δούμε τί θα το αντικαταστήσει.
Α, ειρήσθω εν παρόδω, δεν καταδικάζω την εξουσία, ίσα ίσα. Λέω απλά ότι η ματαιοδοξία του ανθρώπου είναι το μεγαλύτερό του μνημείο μέχρι σήμερα.Ισχύει προπαντώς για μας τους έλληνες/. Α, μόλις πρόσφατα σχετίστηκε (εν.η κριτική) με την ελευθερία.

Omadeon είπε...

Το κείμενό σας, αγαπητέ κ. Δήμου, καλύπτει ΚΑΙ εμένα, 100%, και πολύ ελάχιστα έχω να προσθέσω. Αφού μάλιστα... εγώ ο ίδιος τεμπέλιασα και διάβασα μόνο τα μισά περίπου σχόλια (λόγω Υπερφόρτωσης Πληροφορίας), θα ήταν αγενές να... απαιτώ να διαβάσουν οι άλλοι ΚΑΙ το δικό μου. Εν πάσει περιπτώσει, ιδού τα λίγα σημαντικά που με... καίνε, να σας τα πω:

1) Η Υπερφόρτωση Πληροφορίας, το αναδυόμενο νούμερο 1 πρόβλημα του πολιτισμού μας, έχει ΠΑΡΑ πολλές ασυνήθιστες επιπτώσεις σε όλους τους τομείς. ΠΟΛΥ καλά θίξατε την επίπτωσή του στην Παιδεία. ΑΚΟΜΗ δεν καταλάβαμε τις τρομακτικές επιπτώσεις του σε άλλους τομείς. (Μία απλή επίπτωση είναι δυνατότητα αφομοίωσης.. .σχολίων σε blog) :)

2) Ο προτεινόμενος από εσάς ανα-προσανατολισμός του δασκάλου από πηγή σε φίλτρο γνώσης, και των στόχων της παιδείας από συσσώρευση γνώσεων / υπακοή σε (Α)κριτική σκέψη και (β)ευαισθησία, είναι βεβαίως 100% σωστός! Γεννιέται όμως το ερώτημα, ΠΩΣ η κριτική σκέψη και η ευαισθησία θα εκτιμηθούν και / ή θα αξιοποιηθούν αντιστοίχως από τους... εργοδότες των νέων παιδιών, τη στιγμή που οι περισσότερες ανάγκες για εργασία... αφορούν χαμαλίκια (πάσης φύσεως).

3) Ειρωνεία της τύχης, αποτελεί το ότι η προηγούμενη επισήμανση (2) αντιστρέφει το χιλιοειπωμένο κλισέ "η τεχνολογία καλπάζει πιο γρήγορα από την ευαισθησία και τον πολιτισμό της ψυχής". Διότι το ΑΝΤΙΘΕΤΟ συμβαίνει. Δηλαδή, η τεχνολογία έχει δημιουργήσει ΗΔΗ τη δυνατότητα τεράστιας ανόδου σε ευαισθησία ΚΑΙ σε πολιτισμό ψυχής, αλλά... το πνεύμα (και η ιδεολογία κλπ) αδυνατεί να ανταποκριθεί στο κάλεσμα (που γέννησε η τεχνολογία).

Με το τελευταίο, ευελπιστώ ότι σας έδωσα και ένα σημαντικό ερέθισμα να το αναπτύξετε περαιτέρω. Δεν έχω αμφιβολία ότι θα αναφέρετε και... την πηγή! :)

Με εκτίμηση και σεβασμό
Γιώργος Α. Στάθης

«Παλαιότερο ‹Παλαιότερο   201 – 213 από 213   Νεότερο› Νεότερο»